Hiệp ước Basel II - Ba trụ cột

Hiệp ước Basel II - Ba trụ cột là gì?

Basel II được Ủy ban Basel về Giám sát Ngân hàng (Basel Committee on Banking Supervision - BCBS) công bố tháng 6/2004, nhằm hoàn thiện khuôn khổ quản trị rủi ro toàn diện hơn so với Basel I (1988) chỉ tập trung vào rủi ro tín dụng. Tại Việt Nam, Thống đốc NHNN ban hành Quyết định 457/QĐ-NHNN ngày 31/3/2010 về tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu, áp dụng các nguyên tắc Basel II cho toàn hệ thống.

Ba trụ cột của Basel II

• Trụ cột 1 - Yêu cầu vốn tối thiểu (Minimum Capital Requirements): Yêu cầu vốn cho 3 loại rủi ro: tín dụng, thị trường và vận hành. Tỷ lệ CAR tối thiểu 8% theo công thức: Vốn tự có / Tài sản có rủi ro (RWA) ≥ 8%.
• Trụ cột 2 - Quy trình giám sát (Supervisory Review Process - SRP): Cơ quan quản lý đánh giá ICAAP (Quy trình đánh giá mức độ đầy đủ vốn nội bộ) của ngân hàng, gồm 4 nguyên tắc giám sát.
• Trụ cột 3 - Kỷ luật thị trường (Market Discipline): Ngân hàng phải công bố thông tin minh bạch về RWA, cơ cấu vốn, chất lượng tài sản và phương pháp đánh giá rủi ro.

Ba phương pháp tính rủi ro tín dụng

• Phương pháp tiêu chuẩn (SA): Sử dụng xếp hạng tín nhiệm do ECAIs cấp.
• Phương pháp IRB cơ bản (FIRB): Ngân hàng ước tính PD, đơn vị cung cấp LGD, EAD.
• Phương pháp IRB nâng cao (AIRB): Ngân hàng tự ước tính PD, LGD, EAD, M.

Ví dụ thực tế

Vietcombank triển khai Basel II từ năm 2013 với phương pháp IRB cơ bản, đến 31/12/2023 đạt CAR 13,2% - vượt mức 8% theo quy định và là ngân hàng có CAR cao nhất hệ thống. MB, Techcombank, ACB là các ngân hàng tiên phong áp dụng đầy đủ ba trụ cột.