Bài viết liên quan
Ngân hàng đầu tư
Chuyển giao bắt buộc ngân hàng (Ngân hàng 0 đồng)
Mandatory Bank Transfer (Zero-Dong Bank Deal)
Chuyển giao bắt buộc là biện pháp xử lý đặc biệt của NHNN khi một TCTD mất thanh khoản trầm trọng, vốn chủ sở hữu âm và không có khả năng phục hồi. Theo đó, ngân hàng yếu kém được chuyển giao toàn bộ tài sản, quyền và nghĩa vụ cho một TCTD khác với giá <strong>0 đồng</strong>, và ngân hàng nhận chuyển giao được hưởng các ưu đãi đặc biệt từ Chính phủ.
Chuyển giao bắt buộc ngân hàng là gì?
Đây là cơ chế xử lý cuối cùng (last resort) trong tái cơ cấu hệ thống ngân hàng, được quy định tại Điều 149 Luật các TCTD 2010 và triển khai cụ thể qua Nghị quyết 01/NQ-CP ngày 03/01/2012 của Chính phủ về phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 12/2011. Cơ chế này chỉ áp dụng khi mọi biện pháp xử lý khác (sáp nhập tự nguyện, tái cơ cấu nội bộ) đều thất bại.
Ba thương vụ lịch sử năm 2015
- Vietcombank nhận chuyển giao Ngân hàng Xây dựng (CB): Vietcombank phát hành thêm cổ phiếu để tăng vốn điều lệ từ 30.436 tỷ lên 35.401 tỷ đồng; NHNN mua lại cổ phần với giá ưu đãi.
- MB nhận chuyển giao OceanBank: MB tăng vốn thêm 7.500 tỷ đồng; được Chính phủ cấp bù lãi suất 0% cho khoản tiền gửi tại Oceanbank còn tồn đọng.
- BIDV nhận chuyển giao GPBank: BIDV tăng vốn thêm 5.500 tỷ đồng, đồng thời xử lý khoảng 7.000 tỷ đồng nợ xấu của GPBank.
Cơ chế giá 0 đồng và ưu đãi
- Giá chuyển giao = 0 đồng: TCTD nhận chuyển giao không phải trả tiền mua lại vì giá trị doanh nghiệp âm hoặc bằng 0.
- Phát hành cổ phiếu tăng vốn: NHNN mua cổ phiếu ưu đãi (không có quyền biểu quyết) bằng tiền từ Ngân sách Nhà nước.
- Trái phiếu đặc biệt: VAMC phát hành để xử lý nợ xấu của các ngân hàng được chuyển giao.
- Tái cấp vốn: NHNN cho vay đặc biệt với lãi suất 0% trong thời hạn tối đa 5 năm.
Điều kiện áp dụng chuyển giao bắt buộc
- TCTD bị mất khả năng thanh toán, không thực hiện được các nghĩa vụ đến hạn.
- Vốn chủ sở hữu âm hoặc mức an toàn vốn dưới chuẩn tối thiểu trong thời gian dài.
- Không có khả năng phục hồi thông qua tái cơ cấu tự nguyện hoặc sáp nhập hợp nhất.
- Phương án chuyển giao phải được Quốc hội, Chính phủ thông qua.
Bài học kinh nghiệm
Cơ chế ngân hàng 0 đồng giúp Việt Nam tránh được hiệu ứng domino trong giai đoạn 2011-2015, bảo vệ quyền lợi của hơn 4 triệu khách hàng gửi tiền. Tuy nhiên, cơ chế này cũng đặt ra nguy cơ rủi ro đạo đức (moral hazard) khi các cổ đông và ban lãnh đạo cũ không chịu trách nhiệm hoàn toàn. Theo thống kê, tổng chi phí Nhà nước đã bỏ ra để xử lý 3 ngân hàng 0 đồng ước tính lên tới 40.000 tỷ đồng - một con số khổng lồ, đòi hỏi hệ thống giám sát ngân hàng phải được tăng cường để không tái diễn tình trạng tương tự.