Xử lý tài sản cầm cố

Xử lý tài sản cầm cố theo Điều 316 Bộ luật Dân sự 2015

Điều 316 Bộ luật Dân sự 2015 quy định trình tự, thủ tục và phương thức xử lý tài sản cầm cố khi bên cầm cố không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ đã cam kết. Đây là quyền quan trọng nhất của bên nhận cầm cố, đặc biệt là các tổ chức tín dụng trong hoạt động cho vay có bảo đảm.

Các phương thức xử lý (khoản 1 Điều 316)

• Bán đấu giá tài sản: theo quy định của pháp luật về bán đấu giá tài sản (Luật Đấu giá tài sản 2016);
• Bán không qua đấu giá: do các bên thỏa thuận khi hợp đồng cầm cố có điều khoản này;
• Bên nhận cầm cố nhận tài sản để thay thế nghĩa vụ: áp dụng khi tài sản cầm cố là vật đặc định và có giá trị tương đương với nghĩa vụ;
• Yêu cầu Tòa án hoặc cơ quan có thẩm quyền giải quyết trong trường hợp bên cầm cố không đồng ý.

Trình tự xử lý (khoản 2 Điều 316)

• Khi đến hạn mà nghĩa vụ không được thực hiện, bên nhận cầm cố thông báo bằng văn bản cho bên cầm cố về việc xử lý tài sản (thời hạn thông báo tối thiểu theo thỏa thuận, mặc định 10 ngày);
• Thông báo phải nêu rõ số nợ gốc, lãi phạt, phí phạt, tổng số tiền cần thanh toán;
• Bên cầm cố có quyền khắc phục hậu quả bằng cách thanh toán trước thời điểm xử lý;
• Tiến hành bán đấu giá hoặc các phương thức khác theo thỏa thuận.

Thanh toán tiền thu được từ xử lý tài sản (khoản 3 Điều 316)

Tiền thu được từ xử lý tài sản cầm cố được thanh toán theo thứ tự: (1) chi phí bảo quản, xử lý tài sản; (2) nghĩa vụ trả nợ (gốc, lãi, phí); (3) trả phần còn lại cho bên cầm cố. Trường hợp thiếu, bên cầm cố vẫn phải chịu trách nhiệm bằng tài sản khác.

Ví dụ minh họa

Ngân hàng BIDV cho Công ty B vay 20 tỷ đồng, cầm cố tài sản là nhà xưởng tại KCN Tân Bình trị giá 28 tỷ đồng. Đến hạn 30/6/2024, công ty B không trả nợ 20 tỷ gốc và 1,5 tỷ lãi. BIDV gửi thông báo xử lý ngày 05/7/2024, tổ chức bán đấu giá thu được 26 tỷ đồng. BIDV trừ chi phí đấu giá 200 triệu, thanh toán 21,5 tỷ nợ, số còn lại 4,3 tỷ trả lại cho Công ty B.

Lưu ý về Nghị quyết 02/2024/NQ-HĐTP

Từ ngày 01/10/2024, Nghị quyết 02/2024/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn chi tiết về thủ tục xử lý tài sản bảo đảm, cho phép các tổ chức tín dụng thuận lợi hơn trong việc nhận lại tài sản đã thế chấp, cầm cố khi khách hàng vỡ nợ.