Bài viết liên quan
Tài chính & Đầu tư
Trần lãi suất và sàn lãi suất
Interest Rate Cap and Floor
Cap (trần) là hợp đồng phái sinh trong đó người mua được quyền nhận bồi thường khi lãi suất thả nổi vượt quá mức trần ấn định, giúp giới hạn chi phí lãi vay tăng cao. Floor (sàn) ngược lại, bảo vệ người nắm giữ tài sản lãi suất khỏi việc lãi suất giảm xuống dưới ngưỡng sàn, đảm bảo mức thu nhập tối thiểu. Hai công cụ này thường được doanh nghiệp và ngân hàng sử dụng kết hợp với IRS để xây dựng chiến lược phòng ngừa linh hoạt.
Trần lãi suất và sàn lãi suất là gì?
Trần lãi suất (Interest Rate Cap) và sàn lãi suất (Interest Rate Floor) là hai sản phẩm phái sinh lãi suất thuộc nhóm hợp đồng kỳ hạn không giao dịch trên sàn (OTC). Trong đó, Cap là hợp đồng mà người mua trả phí premium để được quyền nhận khoản bồi thường khi lãi suất thả nổi vượt quá mức trần ấn định (strike). Ngược lại, Floor bảo vệ người nắm giữ khỏi việc lãi suất giảm xuống dưới ngưỡng sàn, đảm bảo thu nhập tối thiểu cho danh mục tài sản sinh lãi.
Đặc điểm
- Cap giúp doanh nghiệp có khoản vay thả nổi giới hạn rủi ro lãi suất tăng, chi phí lãi vay tối đa bằng strike + spread.
- Floor phù hợp với ngân hàng, quỹ đầu tư nắm giữ trái phiếu hoặc cho vay thả nổi muốn bảo đảm biên lãi.
- Phí premium thanh toán một lần tại ngày ký hoặc định kỳ, không có giao dịch gốc (notional chỉ là cơ sở tính).
- Được quy định tại Nghị định 60/2015/NĐ-CP về tổ chức và hoạt động của ngân hàng thương mại, cho phép TCTD thực hiện nghiệp vụ phái sinh lãi suất.
Ví dụ
Công ty A vay 100 tỷ VNĐ lãi suất thả nổi bằng lãi suất tiền gửi liên ngân hàng 6 tháng + 2%/năm. Để phòng ngừa rủi ro lãi suất tăng, Công ty mua Cap strike 8%/năm, kỳ hạn 2 năm, phí 0,3% notional. Nếu lãi suất tham chiếu tăng lên 10%, Công ty chỉ trả lãi 8% + 2% = 10%, phần chênh 2% được ngân hàng đối tác bồi thường theo công thức: (10% - 8%) × 100 tỷ × thời hạn. Theo Thông tư 03/2016/TT-NHNN, TCTD được phép cung cấp sản phẩm phái sinh lãi suất cho khách hàng có nhu cầu phòng ngừa rủi ro hợp pháp.