Sử dụng vốn

Sử dụng vốn trong Trái phiếu xanh là gì?

Use of Proceeds (UoP) là nguyên tắc bắt buộc theo ICMA Green Bond Principles (GBP 2021), đòi hỏi nhà phát hành phải minh bạch toàn bộ kế hoạch phân bổ nguồn tiền thu được từ phát hành trái phiếu xanh. Mục tiêu là đảm bảo 100% vốn (trừ chi phí phát hành) chảy vào các dự án có tác động tích cực, đo lường được lên môi trường.

Các hạng mục dự án đủ điều kiện

• Năng lượng tái tạo: điện mặt trời, điện gió, thủy điện nhỏ, sinh khối, hydrogen xanh.
• Hiệu quả năng lượng: tòa nhà tiết kiệm năng lượng (LEED, EDGE), hệ thống chiếu sáng LED, smart grid.
• Giao thông sạch: đường sắt đô thị, xe buýt điện, hạ tầng xe đạp, trạm sạc EV.
• Quản lý nước và chất thải: nhà máy xử lý nước thải, thu gom rác thải, tái chế.
• Nông nghiệp bền vững: canh tác hữu cơ, giảm phát thải methane, trồng rừng.
• Bảo tồn đa dạng sinh học: khu bảo tồn biển, phục hồi hệ sinh thái ngập nước (mangroves).

Cơ chế kiểm soát

• Nhà phát hành mở tài khoản chuyên dụng (sub-account) hoặc theo dõi nội bộ bằng sổ cái riêng để giám sát dòng tiền.
• Báo cáo định kỳ (thường hàng năm) gửi nhà đầu tư về tỷ lệ phân bổ thực tế so với kế hoạch.
• Bên thứ ba độc lập (S&P Global Ratings, Sustainalytics, Deloitte) thực hiện Second Party Opinion (SPO) hoặc kiểm toán xác nhận.

Ví dụ tại Việt Nam

Đợt phát hành 7.000 tỷ đồng trái phiếu xanh của EVN năm 2023 được cam kết sử dụng cho 3 dự án: Nhà máy điện gió Hàn Quốc (tỉnh Quảng Trị), dự án điện mặt trời Phan Lý, và cải tạo lưới điện truyền tải. EVN phải công bố báo cáo phân bổ vốn và đo lường lượng CO₂ tránh phát thải hàng năm.

Lưu ý pháp lý Việt Nam

Theo Nghị định 95/2020/NĐ-CP và Luật Chứng khoán 2019 (sửa đổi 2024), phát hành trái phiếu xanh phải có phương án sử dụng vốn chi tiết trong hồ sơ chào bán, chịu sự giám sát của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Bộ Tài nguyên & Môi trường về tính xanh của dự án.