Rủi ro tập trung tín dụng lớn (Large Exposure)

Large Exposure là gì?

Theo Basel III và Thông tư 11/2021/TT-NHNN (Điều 5, Khoản 1) của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, khoản phơi nhiễm tín dụng lớn (large exposure) là khoản tín dụng có giá trị từ 10% vốn cấp 1 trở lên đối với một khách hàng hoặc nhóm khách hàng có quan hệ sở hữu, kiểm soát.

Các ngưỡng giới hạn quan trọng

• Một khách hàng đơn lẻ: tối đa 15% vốn tự có (trước đây là 10% theo Thông tư 36/2014).
• Nhóm khách hàng: tối đa 25% vốn tự có.
• Khách hàng là người nội bộ và người có liên quan: tối đa 25%/khách hàng, tổng cộng tối đa 200% vốn tự có cho toàn bộ nhóm này.
• Tổng 5 khách hàng đơn lẻ lớn nhất: không vượt quá 75% vốn tự có.

Ví dụ tính toán

Ngân hàng A có vốn tự có 20.000 tỷ đồng, vốn cấp 1 là 18.000 tỷ đồng.

• Dư nợ khách hàng X đạt 2.700 tỷ (= 15% × 18.000 tỷ) → chạm ngưỡng large exposure.
• Nếu X nằm trong nhóm 3 công ty liên quan, tổng dư nợ nhóm không vượt 4.500 tỷ (= 25% × 18.000 tỷ).

Tại sao phải kiểm soát Large Exposure?

Khi một khách hàng lớn gặp sự cố, tổn thất có thể nuốt chửng toàn bộ vốn của ngân hàng. Vụ việc Vạn Thịnh Phát (2022) và SCB khiến NHNN phải can thiệp đặc biệt cho thấy mức độ phơi nhiễm tập trung cực lớn từng gây sụp đổ thanh khoản trong vài ngày.

Báo cáo và giám sát

NHTM phải lập Báo cáo phơi nhiễm tín dụng lớn gửi NHNN định kỳ hàng tháng, kèm kế hoạch giảm dần nếu vượt giới hạn. Vi phạm là một trong các căn cứ để NHNN áp dụng Thông tư 07/2020/TT-NHNN về xử lý NHTM yếu kém.