Bài viết liên quan
Kế toán
Phương pháp tính giá thành dựa trên hoạt động
Activity-Based Costing (ABC)
ABC là phương pháp kế toán quản trị xác định chi phí dựa trên các hoạt động thực tế phát sinh, từ đó phân bổ cho sản phẩm/dịch vụ thông qua các cost driver (yếu tố tạo chi phí). Phương pháp này khắc phục hạn chế của hệ thống tính giá thành truyền thống khi phân bổ chi phí gián tiếp chỉ theo một tiêu thức duy nhất như giờ lao động hay số lượng sản phẩm.
Phương pháp tính giá thành dựa trên hoạt động (ABC) là gì?
Activity-Based Costing (ABC) là mô hình kế toán quản trị do giáo sư Robert Kaplan và Robin Cooper (Harvard Business School) phát triển từ cuối thập niên 1980, được công bố rộng rãi năm 1991 trên Harvard Business Review. Tại Việt Nam, mô hình này đã được nhiều ngân hàng thương mại lớn như Vietcombank, Techcombank, MBBank ứng dụng trong quản trị chi phí hoạt động từ khoảng 2015.
Nguyên lý hoạt động
- Bước 1 - Xác định hoạt động (Activity): Phân tách quy trình ngân hàng thành các hoạt động cụ thể: xử lý giao dịch, thẩm định khoản vay, quản lý tài khoản, xử lý thẻ, hỗ trợ khách hàng qua call center...
- Bước 2 - Xác định cost driver: Mỗi hoạt động có một hoặc nhiều yếu tố tạo chi phí (cost driver). Ví dụ: hoạt động xử lý giao dịch ATM có cost driver là số lượng giao dịch; hoạt động thẩm định tín dụng có cost driver là số hồ sơ vay.
- Bước 3 - Tính chi phí mỗi hoạt động: Tổng hợp tất cả chi phí gián tiếp (lương nhân viên hỗ trợ, khấu hao thiết bị, chi phí IT...) rồi chia cho tổng cost driver để ra đơn giá hoạt động.
- Bước 4 - Phân bổ cho sản phẩm: Mỗi sản phẩm/dịch vụ (ví dụ: cho vay mua nhà, thẻ tín dụng, chuyển tiền quốc tế) được gán số lượng cost driver tương ứng để tính tổng chi phí.
Ví dụ minh họa tại ngân hàng
Ngân hàng X có tổng chi phí vận hành phòng thẩm định tín dụng là 5 tỷ đồng/năm, xử lý 10.000 hồ sơ vay. Đơn giá = 500.000 đồng/hồ sơ. Một khoản vay mua nhà phải qua 3 vòng thẩm định (3 hoạt động), chi phí thẩm định = 1,5 triệu đồng. Trước đây phân bổ theo dư nợ chỉ cho ra 200.000 đồng - chênh lệch 1,3 triệu cho thấy sản phẩm này đang "được" lợi từ việc phân bổ sai.
Lợi ích và hạn chế
- Lợi ích: Xác định chính xác biên lợi nhuận từng sản phẩm, hỗ trợ định giá dịch vụ (phí rút tiền ATM, phí chuyển khoản), phát hiện khách hàng/dịch vụ thua lỗ ẩn.
- Hạn chế: Chi phí triển khai hệ thống ABC cao, đòi hỏi dữ liệu IT đồng bộ, phù hợp với ngân hàng có quy mô lớn và hệ thống ERP hoàn chỉnh (Oracle, SAP).