Mô hình Z-score Altman

Mô hình Z-score Altman là gì?

Mô hình Z-score do Giáo sư Edward I. Altman (Đại học New York) xây dựng năm 1968 trên mẫu 66 doanh nghiệp Mỹ với tỷ lệ 1:2 (33 DN phá sản, 33 DN hoạt động bình thường). Đây là mô hình đa biến ứng dụng phân tích phân biệt (discriminant analysis) nhằm dự báo khả năng phá sản trong 2 năm tới.

Công thức tổng quát

Z = 1,2·X₁ + 1,4·X₂ + 3,3·X₃ + 0,6·X₄ + 0,999·X₅

Ý nghĩa 5 biến số

• X₁ = Vốn lưu động/Tổng tài sản: đo thanh khoản ròng ngắn hạn.
• X₂ = Lợi nhuận giữ lại/Tổng tài sản: đo tích lũy qua các năm.
• X₃ = EBIT/Tổng tài sản: đo hiệu quả hoạt động, trọng số cao nhất 3,3.
• X₄ = Giá trị thị trường VCSH/Tổng nợ phải trả: đo cấu trúc vốn.
• X₅ = Doanh thu thuần/Tổng tài sản: đo vòng quay tài sản.

Ngưỡng phân loại

• Z > 2,99: Vùng an toàn.
• 1,81 ≤ Z ≤ 2,99: Vùng xám - cần theo dõi.
• Z < 1,81: Vùng nguy hiểm - nguy cơ phá sản cao.

Ví dụ minh họa

DN có X₁=0,20; X₂=0,15; X₃=0,10; X₄=1,50; X₅=0,90. Áp dụng công thức: Z = 1,2·0,20 + 1,4·0,15 + 3,3·0,10 + 0,6·1,50 + 0,999·0,90 ≈ 2,58, rơi vào vùng xám.