Bài viết liên quan
Kế toán
Loại trừ giao dịch nội bộ tập đoàn ngân hàng
Intercompany Transaction Elimination in Banking Groups
Loại trừ giao dịch nội bộ là quá trình loại bỏ hoàn toàn các khoản số dư công nợ, doanh thu, chi phí và lãi/lỗ chưa thực hiện phát sinh từ các giao dịch giữa ngân hàng mẹ và công ty con trong cùng tập đoàn khi lập BCTC hợp nhất. Đây là bước kỹ thuật bắt buộc theo VAS 25 và Thông tư 49/2014/TT-NHNN để tránh trùng lặp số liệu.
Loại trừ giao dịch nội bộ tập đoàn ngân hàng là gì?
Khi hợp nhất BCTC, nếu chỉ cộng gộp theo phương pháp số học sẽ làm tăng "ảo" các chỉ tiêu (ví dụ: ngân hàng mẹ cho công ty con vay, nếu cộng cả hai phía sẽ tăng gấp đôi dư nợ). Vì vậy, kế toán phải thực hiện các bút toán loại trừ để phản ánh BCTC của tập đoàn như thể các giao dịch nội bộ chưa từng xảy ra.
Các loại giao dịch nội bộ phổ biến trong tập đoàn ngân hàng
- Cho vay/tiền gửi nội bộ: Ngân hàng mẹ cho công ty con vay hoặc ngược lại; công ty con gửi tiền vào ngân hàng mẹ.
- Phí dịch vụ quản lý: Phí quản lý tập đoàn, phí tư vấn, phí IT chia sẻ.
- Cổ tức nội bộ: Công ty con trả cổ tức cho ngân hàng mẹ bị loại trừ hoàn toàn.
- Lãi/lỗ chưa thực hiện: Lãi/lỗ phát sinh khi tập đoàn ngân hàng mua bán tài sản giữa các đơn vị.
- Dư nợ dự phòng rủi ro tín dụng: Trích lập dự phòng cho khoản cho vay nội bộ phải loại trừ.
Quy trình loại trừ
- Bước 1: Lập bảng đối chiếu công nợ nội bộ giữa các đơn vị trong tập đoàn tại ngày kết thúc kỳ kế toán.
- Bước 2: Đối chiếu doanh thu/chi phí phát sinh từ giao dịch nội bộ (ví dụ: lãi cho vay, phí dịch vụ).
- Bước 3: Thực hiện bút toán loại trừ trên sổ sách kế toán hợp nhất (Excel hoặc phần mềm chuyên dụng).
- Bước 4: Tính toán và loại trừ lợi ích cổ đông thiểu số trong lợi nhuận sau thuế.
Ví dụ minh họa bằng số
Ngân hàng mẹ M cho Công ty con A vay 1.000 tỷ đồng, lãi suất 8%/năm, kỳ hạn 1 năm. Cuối năm: M ghi nhận doanh thu lãi cho vay = 80 tỷ, A ghi nhận chi phí lãi vay = 80 tỷ. Khoản lãi nội bộ này phải loại trừ hoàn toàn khi hợp nhất:
- Nợ: Doanh thu lãi cho vay (Báo cáo KQKD): 80 tỷ
- Có: Chi phí lãi vay (Báo cáo KQKD): 80 tỷ
Tương tự, dư nợ cho vay 1.000 tỷ trên Bảng CĐKT của M và khoản vay 1.000 tỷ trên Bảng CĐKT của A cũng bị loại trừ.
Lưu ý pháp lý và nghiệp vụ
- Theo Điều 6 Thông tư 49/2014/TT-NHNN: các giao dịch nội bộ phải được loại trừ hoàn toàn, không phân biệt giá trị.
- Lãi/lỗ chưa thực hiện từ giao dịch bán tài sản giữa các đơn vị trong cùng tập đoàn phải loại trừ 100% (nếu tài sản vẫn nằm trong tập đoàn).
- Số liệu đã được kiểm toán tại từng đơn vị là cơ sở để thực hiện loại trừ.
- Phải lập bảng tính loại trừ chi tiết lưu trong hồ sơ hợp nhất phục vụ kiểm toán viên và NHNN.