Lộ trình áp dụng IFRS tại Việt Nam cho ngân hàng

Lộ trình áp dụng IFRS tại Việt Nam cho ngân hàng là gì?

Lộ trình áp dụng IFRS (International Financial Reporting Standards) tại Việt Nam được Bộ Tài chính phê duyệt thông qua Quyết định số 345/QĐ-BTC ngày 16/03/2016, đặt mục tiêu chuyển đổi toàn bộ hệ thống kế toán Việt Nam sang chuẩn mực quốc tế. Ngân hàng thương mại, đặc biệt là nhóm DNNN và ngân hàng niêm yết, thuộc đối tượng ưu tiên áp dụng trong giai đoạn đầu do đặc thù hoạt động phức tạp và yêu cầu minh bạch cao từ nhà đầu tư quốc tế.

Các mốc chính của lộ trình

• Giai đoạn 1 (2016-2019) - Chuẩn bị: Dịch chuẩn mực IFRS sang tiếng Việt, xây dựng chương trình đào tạo, khảo sát tác động (impact assessment). Bộ Tài chính đã hoàn tất dịch và công bố bộ IFRS Việt Nam phiên bản 2017 làm tài liệu tham khảo.
• Giai đoạn 2 (2019-2022) - Vận hành song song: Doanh nghiệp lớn và ngân hàng thực hiện lập báo cáo tài chính song song theo VAS và IFRS để đánh giá chênh lệch. Giai đoạn này đã phải điều chỉnh nhiều lần do tác động của đại dịch COVID-19.
• Giai đoạn 3 (từ 2025) - Áp dụng chính thức: Theo lộ trình cập nhật, doanh nghiệp nhà nước (trong đó có 4 ngân hàng thương mại cổ phần nhà nước: Vietcombank, BIDV, VietinBank, Agribank) và các công ty niêm yết thuộc nhóm đối tượng công chúng quan tâm bắt buộc lập báo cáo tài chính hợp nhất theo IFRS từ năm tài chính bắt đầu từ 01/01/2025.

Thách thức chuyển đổi đặc thù ngân hàng

• Dữ liệu lịch sử: Phải có dữ liệu PD/LGD tối thiểu 5 năm liên tục - điều mà nhiều ngân hàng Việt Nam chưa đáp ứng được do hệ thống xếp hạng tín nhiệm nội bộ chưa đồng bộ.
• Chi phí hệ thống CNTT: Cần nâng cấp Core Banking và Data Warehouse, ước tính chi phí 50-200 tỷ đồng cho mỗi ngân hàng lớn.
• Nhân sự chuyên môn: Thiếu hụt kế toán viên có chứng chỉ quốc tế (ACCA, CPA Australia, CFA).
• Tác động tới vốn: Trích lập dự phòng ECL thường cao hơn trích lập theo Thông tư 11/2021/TT-NHNN và Thôngng tư 31/2024/TT-NHNN (sửa đổi), làm giảm lợi nhuận và tỷ lệ CAR.

Vai trò của NHNN

NHNN đã ban hành Thông tư 49/2014/TT-NHNN và các văn bản hướng dẫn liên quan đến phân loại nợ, trích lập dự phòng. Trong quá trình chuyển đổi IFRS, NHNN phối hợp với Bộ Tài chính để đảm bảo nguyên tắc dual reporting - vừa đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước (theo Basel II đã được áp dụng từ 2014), vừa phục vụ công bố thông tin theo chuẩn quốc tế.

Ví dụ thực tế

Vietcombank - một trong 4 ngân hàng DNNN thí điểm - đã công bố báo cáo tài chính song song theo IFRS từ năm 2019, ghi nhận khoản trích lập dự phòng ECL cao hơn phương pháp hiện hành khoảng 15-20%, phản ánh tính thận trọng cao hơn của mô hình kỳ vọng so với mô hình phát sinh.