Kiểm soát đặc biệt đối với TCTD

Kiểm soát đặc biệt (KSDB) đối với TCTD theo Luật 2024

Kiểm soát đặc biệt là biện pháp hành chính - pháp lý do Thống đốc NHNN quyết định theo Điều 162 Luật TCTD 2024, thay thế khái niệm 'kiểm soát đặc biệt' cũ trong Luật TCTD 2010 nhưng bổ sung nhiều quy định chặt chẽ hơn về thời hạn, quyền hạn của Ban KSDB và phương án xử lý.

Điều kiện áp dụng KSDB (Điều 161)

• TCTD vi phạm tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (CAR) theo Thông tư 41/2016/TT-NHNN; tỷ lệ khả năng chi trả (LCR) dưới mức tối thiểu liên tục trong 3 tháng;
• Để xảy ra mất khả năng thanh toán tại 3 chi nhánh trở lên trong thời hạn 30 ngày liên tiếp;
• Nợ xấu (nhóm 3-5) vượt 10% tổng dư nợ kéo dài 6 tháng mà không có phương án xử lý;
• Bị thu hồi giấy phép hoạt động một phần (tạm đình chỉ) từ 12 tháng trở lên.

Thời hạn KSDB và phương án xử lý (Điều 167, 172)

Thời hạn KSDB tối đa 5 năm (khoản 2 Điều 167), chia làm 2 giai đoạn: giai đoạn 1 tối đa 2 năm phục hồi; giai đoạn 2 tối đa 3 năm tái cơ cấu. Hết thời hạn mà không phục hồi được thì NHNN áp dụng một trong các phương án: (a) sáp nhập, hợp nhất; (b) chuyển giao bắt buộc; (c) giải thể tự nguyện; (d) đề nghị tuyên bố phá sản theo Điều 181.

Cơ chế bảo vệ người gửi tiền trong KSDB

• NHNN thành lập Ban KSDB gồm 5-7 thành viên, trong đó ít nhất 2 thành viên do Công ty Quản lý tài sản (VAMC) giới thiệu;
• Người gửi tiền dưới 125 triệu đồng/người/tổ chức được DIV (Công ty Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam) đảm bảo chi trả theo Luật Bảo hiểm tiền gửi 2012 (sửa đổi 2024);
• Người gửi tiền từ 125 triệu đồng trở lên: được thanh toán từ tài sản còn lại của TCTD sau khi thanh lý, theo thứ tự ưu tiên phá sản.

Ví dụ minh họa

Ngân hàng SCB bị đặt vào KSDB từ tháng 10/2022 với thời hạn dự kiến 2 năm. NHNN đã phê duyệt phương án chuyển giao bắt buộc một phần tài sản sang VPBANK (4 khoản nợ xấu lớn) và DongABank, đồng thời phát hành trái phiếu đặc biệt (Special Bonds) trị giá hơn 91.000 tỷ đồng cho VAMC để thanh toán tiền gửi cho người dân theo nguyên tắc bảo hiểm tiền gửi.