Giá trị rủi ro (VaR)

Giá trị rủi ro (VaR) là gì?

VaR (Value at Risk) là thước đo rủi ro thị trường được phát triển từ những năm 1990 bởi J.P. Morgan thông qua hệ thống RiskMetrics, hiện được áp dụng rộng rãi trong ngành ngân hàng toàn cầu. Tại Việt Nam, theo Thông tư 41/2016/TT-NHNN và Thông tư 13/2018/TT-NHNN về hệ thống kiểm soát nội bộ, các ngân hàng thương mại phải xây dựng hệ thống đo lường rủi ro thị trường bao gồm VaR cho các danh mục kinh doanh ngoại tệ, chứng khoán và phái sinh.

Các tham số chính của VaR

• Mức độ tin cậy (Confidence Level): Thường dùng 95% hoặc 99%. Ví dụ: VaR 99% 1 ngày = 5 tỷ đồng nghĩa là có 1% xác suất tổn thất vượt 5 tỷ trong 1 ngày.
• Khung thời gian (Horizon): 1 ngày, 10 ngày (theo chuẩn Basel) hoặc 1 tháng tùy mục đích quản trị.
• Phương pháp tính: Phương sai - hiệp phương sai (Variance-Covariance), Mô phỏng Monte Carlo, hoặc Lịch sử (Historical Simulation).

Ví dụ minh họa

Ngân hàng A có danh mục trái phiếu chính phủ kỳ hạn 5 năm trị giá 1.000 tỷ đồng. Với VaR 99% - 10 ngày là 18 tỷ đồng, ngân hàng dự phòng rằng trong 10 ngày giao dịch, xác suất 99% tổn thất không vượt 18 tỷ. Nếu VaR vi phạm ngưỡng 2% vốn tự có (CAR), nhân viên quản trị rủi ro phải báo cáo ngay Ban ALM.

Hạn chế của VaR

VaR không phản ánh tổn thất trong các tình huống cực đoan (tail risk) và phụ thuộc vào giả định phân phối chuẩn. Vì vậy, Thông tư 13/2018/NHNN yêu cầu ngân hàng phải kết hợp VaR với Stress Test để có bức tranh rủi ro toàn diện.