Dự trữ vượt mức

Dự trữ vượt mức là gì?

Công thức: Dự trữ vượt mức = Tổng dự trữ thực tế tại NHNN − Dự trữ bắt buộc phải trích

Nguyên nhân hình thành

• Huy động vốn tăng đột biến nhưng chưa kịp giải ngân cho vay hết (ví dụ: cuối tháng, sau kỳ trả lương).
• Thu hồi nợ nhiều trong khi hồ sơ tín dụng mới chưa phê duyệt kịp.
• Dòng tiền ngoại tệ chảy vào mạnh từ xuất khẩu, FDI, kiều hối.
• Ngân hàng thận trọng dự phòng rủi ro biến động thị trường cuối năm.

Tác động đến ngân hàng

Dự trữ vượt mức là con dao hai lưỡi:

• Tích cực: đảm bảo an toàn thanh khoản, đáp ứng ngay các khoản rút tiền lớn, tăng uy tín với NHNN.
• Tiêu cực: vốn bị đóng băng, không sinh lời hoặc chỉ hưởng lãi 0,8%/năm cho VND và 0%/năm cho ngoại tệ → kéo giảm ROA, ROE.

Ví dụ thực tế

Ngân hàng Y trong ngày 28/02 có:

• Tổng tiền gửi tại NHNN: 8.500 tỷ VND
• Dự trữ bắt buộc phải trích: 7.000 tỷ VND
• Dự trữ vượt mức: 8.500 − 7.000 = 1.500 tỷ VND

Nếu lãi suất cho vay trung bình 8%/năm mà phải giữ 1.500 tỷ này thay vì cho vay, ngân hàng mất đi cơ hội thu lãi khoảng 120 tỷ VND/năm.

Quản lý dự trữ vượt mức

Phòng Treasury ngân hàng thường sử dụng các công cụ: thị trường liên ngân hàng (interbank), OMO, tín phiếu NHNN, swap ngoại tệ để tối ưu hóa dòng tiền nhàn rỗi, hạn chế dự trữ vượt mức kéo dài.