Circuit Breaker (Cắt giảm mạch)

Circuit Breaker là gì?

Circuit Breaker (cầu dao an toàn) là cơ chế ngắt giao dịch tự động được thiết kế để chặn các đợt sụt giảm hoặc tăng giá cực đoan, dựa trên nguyên tắc "thị trường cần thời gian để hấp thụ thông tin". Khái niệm này xuất phát từ hệ thống an toàn điện trong công nghiệp, được NYSE áp dụng lần đầu năm 1987 sau sự cố Black Monday.

Cách áp dụng tại Việt Nam

• HOSE (Quyết định 85/QĐ-SGDHCM): Khi VN-Index tăng/giảm ≥7% so với tham chiếu, thị trường tạm dừng 15 phút. Nếu biên độ tiếp tục chạm ±10%, dừng thêm 15 phút. Tổng thời gian nghỉ tối đa không quá 45 phút mỗi phiên.
• HNX: Không có circuit breaker theo chỉ số HNX-Index mà áp dụng biên độ giá rộng ±10%/mã, giúp hấp thụ cú sốc.
• Phái sinh VN30F1M: Có circuit breaker ±7% so với giá thanh toán lý thuyết, dừng 10 phút.

Sự cố điển hình

Ngày 21/1/2025, VN-Index giảm hơn 60 điểm (-6,7%) trong phiên ATO khiến hệ thống HOSE nghẽn lệnh - đây là cú sốc dẫn đến việc UBCKNN khẩn cấp yêu cầu tổng rà soát hệ thống KRX. Trước đó, sự cố ngày 12/6/2023 cũng khiến hệ thống chậm 22 phút, UBCKNN đã phạt HOSE 250 triệu đồng theo Nghị định 156/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm trong lĩnh vực chứng khoán.

Ý nghĩa với hoạt động ngân hàng

Các ngân hàng thường là thành viên khớp lệnh trên cả HOSE và HNX. Circuit breaker ảnh hưởng đến giá trị tài sản đảm bảo là cổ phiếu, đến hoạt động margin call và đến NAV của các quỹ ETF nắm giữ cổ phiếu ngân hàng. Việc kích hoạt nhiều lần trong tháng 1-2/2025 đã khiến lãi suất margin tại một số CTCK tăng từ 9% lên 11,5%/năm do rủi ro thanh khoản.