Bài viết liên quan
Kiểm toán & Tuân thủ
Chức năng kiểm toán nội bộ - Tuyến phòng vệ thứ ba
Internal Audit Function - Third Line of Defense
Chức năng kiểm toán nội bộ (Internal Audit) là tuyến phòng vệ thứ ba trong mô hình 3LOD, cung cấp đảm bảo độc lập (independent assurance) cho Hội đồng quản trị và Ban Kiểm soát về hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ, quản trị rủi ro và tuân thủ. Tại Việt Nam, chức năng này được quy định bắt buộc tại Thông tư 06/2024/TT-NHNN và Luật Các TCTD 2024.
Chức năng kiểm toán nội bộ là gì?
Kiểm toán nội bộ (KTNB) là hoạt động kiểm tra, đánh giá độc lập, khách quan do kiểm toán viên nội bộ thực hiện nhằm bảo đảm: (i) tính hiệu lực, hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ; (ii) sự tuân thủ pháp luật, quy định nội bộ; (iii) tính trung thực của báo cáo tài chính. Tại Việt Nam, khuôn khổ pháp lý gồm Thông tư 06/2024/TT-NHNN Điều 28-34, Chuẩn mực Kiểm toán nội bộ Việt Nam (VNSA) do Bộ Tài chính ban hành kèm Quyết định 1835/QĐ-BTC (2018), và Chuẩn mực quốc tế IIA (IPPF – International Professional Practices Framework).
Vai trò trong mô hình 3 tuyến
- Đảm bảo độc lập (Independent Assurance): KTNb đánh giá cả tuyến 1 và tuyến 2 có đang vận hành đúng vai trò hay không. Trưởng KTNB phải báo cáo chức năng cho HĐQT/Ban Kiểm soát, không báo cáo Tổng Giám đốc về chuyên môn.
- Kế hoạch kiểm toán dựa trên rủi ro (Risk-Based Audit Plan – RBAP): lập kế hoạch cả năm, trong đó ít nhất 100% quy trình trọng yếu (tín dụng, thanh toán, ngân quỹ) phải được kiểm toán ít nhất 1 lần/năm.
- Phát hiện và khắc phục: lập báo cáo kiểm toán (audit report) với xếp hạng rủi ro tìm tích (Cao – Trung bình – Thấp), yêu cầu đơn vị xây dựng action plan trong 30 ngày.
- Báo cáo định kỳ: báo cáo cho HĐQT, Ban Kiểm soát mỗi quý và cho NHNN định kỳ theo quy định.
Yêu cầu về nguồn lực
- Số lượng kiểm toán viên tối thiểu: theo Thông tư 06/2024, đảm bảo tỷ lệ tối thiểu 1 KTNV trên 50 nhân sự ngân hàng, hoặc theo quy mô tài sản.
- Trình độ chuyên môn: chứng chỉ CIA (Certified Internal Auditor), CPA, ACCA, hoặc chứng chỉ của VIAA (Hiệp hội KTNb Việt Nam).
- Đạo đức nghề nghiệp: tuân thủ Chuẩn mực Đạo đức IIA gồm Tính toàn vẹn, Khách quan, Bảo mật, Năng lực.
Ví dụ thực tế
VPBank kiểm toán quy trình cho vay SME tại 45 chi nhánh trong năm tài chính 2023, trong đó phát hiện: 12% hồ sơ thiếu báo cáo thẩm định hiện trường, 5% vượt hạn mức tín dụng khách hàng. KTNb lập báo cáo gửi HĐQT và Ban Kiểm soát; Tổng Giám đốc phải triển khai action plan khắc phục trong 60 ngày. Kết quả kiểm toán cũng được gửi NHNN định kỳ theo Thông tư 13/2018 và 06/2024.