Chào bán chứng khoán ra công chúng

Chào bán chứng khoán ra công chúng là gì?

Theo Điều 3, Khoản 17 Luật Chứng khoán 2019, chào bán chứng khoán ra công chúng là việc tổ chức phát hành chào bán chứng khoán cho nhà đầu tư thông qua một hoặc nhiều phương thức, trong đó số lượng nhà đầu tư từ 100 người trở lên (trừ nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp). Đây là hình thức huy động vốn phổ biến trên thị trường sơ cấp.

Hai hình thức chính

• Chào bán lần đầu (IPO): Công ty lần đầu phát hành cổ phiếu ra công chúng, ví dụ IPO của Vinamilk (2006) huy động ước tính 1.700 tỷ đồng, hay Novaland (2016) huy động gần 5.200 tỷ đồng.
• Chào bán thêm (Secondary Offering): Công ty đã niêm yết phát hành thêm cổ phiếu để tăng vốn điều lệ.

Điều kiện chào bán (Điều 15, Điều 16)

• Vốn điều lệ đã góp tối thiểu 10 tỷ đồng (công ty cổ phần chưa niêm yết).
• Hoạt động kinh doanh có lãi trong 1 năm liền kề trước đó, hoặc ít nhất 2 trong 3 năm gần nhất.
• Không có nợ quá hạn trên 1 năm, không tranh chấp lớn tại tòa án.
• Có phương án phát hành được ĐHCĐ thông qua.

Quy trình thực hiện

Tổ chức phát hành nộp hồ sơ đăng ký chào bán đến UBCKNN trước ngày dự kiến chào bán tối thiểu 30 ngày. UBCKNN có 15-30 ngày để xem xét cấp Giấy chứng nhận. Sau đó, công ty phải công bố Bản cáo bạch và tổ chức phân phối thông qua đại lý.

Ví dụ thực tế

Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) thực hiện chào bán ra công chúng năm 2009 với giá 26.000 đồng/cổ phiếu, huy động được hơn 3.300 tỷ đồng — trở thành một trong những thương vụ IPO ngân hàng lớn nhất giai đoạn đó.