Bài viết liên quan
Thanh toán
CBDC (Tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương)
Central Bank Digital Currency (CBDC)
CBDC là dạng tiền kỹ thuật số do ngân hàng trung ương phát hành, được quy định giá trị dựa trên đơn vị tiền tệ quốc gia và là nghĩa vụ trực tiếp của ngân hàng trung ương. Khác với tiền mã hóa (crypto), CBDC có tính pháp lý, được kiểm soát tập trung và hỗ trợ bởi chính sách tiền tệ của nhà nước.
CBDC là gì?
CBDC (Central Bank Digital Currency) là đồng tiền số hóa được ngân hàng trung ương (NHTW) phát hành dưới dạng kỹ thuật số, tồn tại trên sổ cái điện tử hoặc nền tảng blockchain, có giá trị tương đương tiền pháp định. Theo định nghĩa của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS), CBDC là biểu hiện kỹ thuật số của tiền NHTW, được sử dụng để thanh toán, chuyển tiền và là phương tiện trao đổi hợp pháp.
Phân loại CBDC
- Retail CBDC (bán lẻ): Phát hành rộng rãi đến công chúng và doanh nghiệp, ví dụ: e-CNY (Trung Quốc), Sand Dollar (Bahamas), e-VND (Việt Nam).
- Wholesale CBDC (bán sỉ): Chỉ dành cho các tổ chức tài chính thanh toán liên ngân hàng, ví dụ: Project Jasper (Canada), Project Ubin (Singapore).
- Mô hình lai (Hybrid): NHTW phát hành nhưng giao cho ngân hàng thương mại trung gian phân phối.
Đặc điểm khác biệt với tiền mã hóa
- Tập trung: Do NHTW quản lý, không phân cấp như Bitcoin.
- Giá trị ổn định: Neo theo tiền pháp định, không biến động mạnh.
- Pháp lý: Được công nhận là tiền hợp pháp, thanh toán bắt buộc chấp nhận.
Lợi ích và thách thức
CBDC giúp giảm chi phí in tiền, tăng tốc độ thanh toán xuyên biên giới, tăng cường khả năng kiểm soát chính sách tiền tệ và chống rửa tiền. Tuy nhiên, thách thức lớn là rủi ro rút tiền hàng loạt từ ngân hàng thương mại (bank disintermediation) và chi phí hạ tầng công nghệ.