Biến phí

Biến phí là gì?

Biến phí (Variable Cost) là chi phí có tổng giá trị thay đổi tỷ lệ thuận với khối lượng sản phẩm dịch vụ cung cấp, nhưng biến phí trên một đơn vị sản phẩm hầu như cố định trong phạm vi công suất thích hợp. Tại ngân hàng thương mại, khái niệm này được vận dụng theo Quyết định 16/2007/QĐ-NHNN về hệ thống tài khoản kế toán và chuẩn mực VAS 02 - Hàng tồn kho.

Phân loại biến phí trong ngân hàng

• Biến phí trực tiếp: Chi phí lãi tiền gửi, lãi phát hành giấy tờ có giá, hoa hồng trả cho nhân viên kinh doanh theo sản phẩm, phí giao dịch trả cho đối tác thẻ (Visa, Mastercard, NAPAS).
• Biến phí gián tiếp: Chi phí vận hành ATM theo số lượng giao dịch, phí xử lý chuyển tiền liên ngân hàng qua CITAD, phí bưu điện gửi sao kê, chi phí in ấn theo số lượng.
• Biến phí bậc thang: Chi phí khuyến mãi, tích lũy điểm thưởng khi khách hàng đạt mốc giao dịch, chi phí bảo hiểm khoản vay tỷ lệ theo dư nợ.

Đặc điểm nhận diện

• Khi sản lượng tăng 10%, tổng biến phí tăng 10% nhưng biến phí đơn vị không đổi
• Khi sản lượng = 0, biến phí = 0 (khác với định phí)
• Được hạch toán chi tiết theo trung tâm chi phí, bộ phận kinh doanh
• Ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ lệ biên đóng góp và điểm hòa vốn

Ví dụ minh họa

Ngân hàng X phát hành thẻ tín dụng quốc tế với chi phí interchange trả cho Visa là 1,1% giá trị giao dịch, phí xử lý 5.000 đồng/giao dịch. Khi khách hàng chi tiêu 100 triệu/tháng với 30 giao dịch: biến phí = 1,1 triệu + 150.000 = 1,25 triệu. Khi chi tiêu 200 triệu với 60 giao dịch: biến phí = 2,2 triệu + 300.000 = 2,5 triệu. Tỷ lệ biến phí trên doanh thu ổn định quanh 1,25%, đáp ứng tính chất biến đổi theo sản lượng.