Biên lợi nhuận lãi thuần (NIM)

Biên lợi nhuận lãi thuần (NIM) là gì?

NIM (Net Interest Margin) được tính theo công thức: NIM = (Thu nhập lãi thuần / Tài sản sinh lãi bình quân) × 100%. Đây là thước đo chuẩn mực để so sánh hiệu quả giữa các ngân hàng vì loại bỏ yếu tố quy mô vốn, chỉ tập trung vào năng lực sinh lợi trên mỗi đồng tài sản sinh lãi.

Công thức chi tiết

• Tài sản sinh lãi (Earning Assets): Cho vay khách hàng, tiền gửi tại TCTD, chứng khoán đầu tư, cho thuê tài chính - loại trừ tài sản cố định, tài sản phi sinh lãi.
• Chênh lệch: NIM thường thấp hơn Spread lãi suất (lãi cho vay - lãi huy động) khoảng 0,5-1,5 điểm % do tài sản sinh lãi còn bao gồm tiền gửi liên ngân hàng (sinh lãi thấp).
• So sánh quốc tế: NIM ngân hàng Việt Nam 2023 khoảng 3,0-3,8%, trong khi Singapore chỉ ~1,5%, Thái Lan ~2,5%, Ấn Độ ~3,4%.

Ví dụ thực tế

MB Bank năm 2023 đạt NIM 4,52% - mức cao nhất hệ thống nhờ tập trung cho vay bán lẻ (margin cao hơn). Vietcombank đạt 2,97%, Techcombank 3,81%, ACB 3,87%. Ngân hàng có tỷ trọng cho vay bán lẻ cao thường có NIM tốt hơn nhờ lãi suất cho vay cá nhân cao hơn 2-4%/năm so với doanh nghiệp lớn.

Xu hướng và yếu tố tác động

NIM hệ thống ngân hàng Việt Nam đang trong xu hướng giảm từ mức 4,5-5% (2019) xuống 3-3,5% (2024) do: (1) Cạnh tranh huy động vốn gay gắt, (2) Nợ xấu tăng buộc trích lập dự phòng, (3) Chuyển dịch sang thu nhập ngoài lãi theo định hướng NHNN, (4) Giảm lãi suất đầu ra để hỗ trợ doanh nghiệp.