Bên cùng nhận bảo đảm

Bên cùng nhận bảo đảm là gì?

Theo Điều 308 Bộ luật Dân sự 2015, bên cùng nhận bảo đảm là các chủ nợ (thường là các ngân hàng, tổ chức tín dụng) mà cùng được một bên bảo đảm sử dụng chung một tài sản để bảo đảm thực hiện các nghĩa vụ nợ khác nhau. Tình huống này phổ biến khi khách hàng đã thế chấp tài sản cho ngân hàng A nhưng tiếp tục vay thêm ngân hàng B trên cùng tài sản đó.

Cách xác định thứ tự ưu tiên

• Có thỏa thuận: Các bên ký thỏa thuận bằng văn bản về thứ tự ưu tiên thanh toán (khoản 1 Điều 308).
• Không có thỏa thuận: Áp dụng nguyên tắc đăng ký trước - ưu tiên trước (khoản 3 Điều 308).

Ví dụ thực tế tại ngân hàng

Công ty B thế chấp nhà máy trị giá 50 tỷ đồng tại KCN Tân Bình cho hai khoản vay:

• Ngân hàng A: 30 tỷ đồng, đăng ký giao dịch bảo đảm ngày 10/01/2024.
• Ngân hàng B: 15 tỷ đồng, đăng ký ngày 20/06/2024.

Khi Công ty B không trả được nợ, Ngân hàng A được ưu tiên thanh toán toàn bộ 30 tỷ (cộng lãi, phí) trước. Phần còn lại của giá trị tài sản mới chia cho Ngân hàng B. Nếu tổng dư nợ vượt giá trị tài sản, Ngân hàng B có thể yêu cầu Công ty B thanh toán phần thiếu bằng tài sản khác.

Lưu ý cho ngân hàng

Khi nhận thế chấp tài sản, ngân hàng phải tra cứu hệ thống đăng ký quốc gia để biết tài sản đã được đăng ký bảo đảm cho bên nào chưa, từ đó đánh giá rủi ro và quyết định giải ngân. Bước tra cứu này là bắt buộc theo quy trình tín dụng nội bộ.