Basel III - Yêu cầu vốn nâng cao

Basel III - Yêu cầu vốn nâng cao là gì?

Basel III được BCBS ban hành ngày 16/12/2010 nhằm củng cố hệ thống ngân hàng toàn cầu sau cuộc khủng hoảng tài chính 2007-2008, tập trung vào 4 trụ cột: chất lượng vốn, đệm vốn bổ sung, đòn bẩy và thanh khoản. Tại Việt Nam, lộ trình áp dụng chính thức từ ngày 1/6/2022.

Các yêu cầu vốn chính

• CET1 (Common Equity Tier 1) ≥ 4,5%: Vốn cổ phần phổ thông chất lượng cao nhất, không bao gồm cổ phiếu ưu đãi.
• Tier 1 ≥ 6%: CET1 + vốn cổ phần ưu đãi vĩnh viễn.
• CAR ≥ 8%: Tổng vốn tự có (tăng lên 9% từ 1/1/2025).
• Đệm bảo tồn vốn (Capital Conservation Buffer): 2,5% RWA bằng CET1, áp dụng từ 1/1/2019.
• Đệm chống chu kỳ (Countercyclical Buffer): 0-2,5%, do NHNN quyết định theo tình hình kinh tế vĩ mô.

Tỷ lệ đòn bẩy (Leverage Ratio)

Yêu cầu mới trong Basel III: Leverage Ratio = Vốn Tier 1 / Tổng tài sản (không tính rủi ro) ≥ 3%. Tại Việt Nam, áp dụng từ 1/1/2022 theo Thông tư 31/2019/TT-NHNN, nhằm hạn chế tăng trưởng tín dụng quá mức ngoài tầm kiểm soát của RWA.

Yêu cầu thanh khoản mới

• LCR (Liquidity Coverage Ratio) ≥ 100%: Đảm bảo thanh khoản 30 ngày trong tình huống căng thẳng.
• NSFR (Net Stable Funding Ratio) ≥ 100%: Nguồn vốn ổn định cho tài sản dài hạn, áp dụng từ 25/6/2022.

Ví dụ thực tế

Năm 2023, Techcombank đạt CAR 14,8%, CET1 14,2%, LCR 152% - vượt xa yêu cầu Basel III. Vietcombank có CAR 13,2%, CET1 11,7%. Toàn hệ thống có 13/31 NHTM đáp ứng Basel III đầy đủ, các ngân hàng còn lại đang trong lộ trình. NHNN phạt nghiêm các trường hợp vi phạm tỷ lệ an toàn vốn theo Nghị định 88/2019/NĐ-CP với mức phạt đến 1 tỷ đồng.