Bảo vệ người gửi tiền khi TCTD phá sản

Bảo vệ người gửi tiền khi TCTD phá sản

Theo Luật Bảo hiểm tiền gửi số 06/2012/QH13 và các sửa đổi kèm theo Luật TCTD 2024, mọi khoản tiền gửi bằng VND và ngoại tệ tại TCTD đều được bảo hiểm bắt buộc. Người gửi tiền là cá nhân, tổ chức (trừ chính TCTD, ngân hàng chính sách) đều thuộc đối tượng bảo hiểm.

Mức chi trả bảo hiểm tiền gửi

• Mức tối đa hiện hành: 125 triệu đồng/người/tổ chức/tại một TCTD (theo Nghị quyết 03/2022/UBTVQH15 và quyết định của Thủ tướng);
• Áp dụng cho cả tiền gửi VND và ngoại tệ quy đổi theo tỷ giá NHNN tại thời điểm chi trả;
• Lãi suất tiền gửi được chi trả đến ngày TCTD mất khả năng thanh toán theo xác nhận của Ban KSDB.

Quy trình chi trả khi TCTD phá sản (Điều 25 Luật BHTG 2012)

• Bước 1: NHNN ra quyết định TCTD mất khả năng thanh toán (Điều 159 Luật TCTD 2024) hoặc Tòa án tuyên bố phá sản;
• Bước 2: Trong 15 ngày, DIV (Công ty Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam) công bố danh sách người được bảo hiểm trên phương tiện truyền thông và tại trụ sở TCTD;
• Bước 3: Người gửi tiền nộp hồ sơ (CMND/CCCD, sổ tiết kiệm, hợp đồng) trong 60 ngày kể từ ngày công bố;
• Bước 4: DIV chi trả trong vòng 30 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

Quyền ưu tiên đặc biệt trong phá sản TCTD

Điểm mới quan trọng của Luật TCTD 2024 (Điều 185): Tiền gửi được bảo hiểm được xếp thứ tự ưu tiên thứ 3 trong phân chia tài sản phá sản, chỉ sau chi phí tố tụng và nợ lương. Trước đây theo Luật Phá sản 2014, khoản này nằm chung với nợ không có bảo đảm, dẫn đến nguy cơ người gửi tiền mất trắng khi tài sản TCTD không đủ thanh toán.

Ví dụ minh họa

Trường hợp Ngân hàng Đại Tín (Trust Bank) trước đây: khoảng 22.000 khách hàng với tổng tiền gửi hơn 8.000 tỷ đồng đã được NHNN phối hợp DIV đảm bảo chi trả đầy đủ trong phạm vi 125 triệu đồng/người theo cơ chế chuyển giao bắt buộc sang Vietcombank, không cần chờ thủ tục phá sản. Đối với phần vượt 125 triệu, người gửi tiền được thanh toán từ giá trị tài sản còn lại của TCTD theo thứ tự ưu tiên pháp lý.

Cơ chế hỗ trợ từ NHNN

Trong trường hợp DIV không đủ quỹ bảo hiểm (hiện có khoảng 78.000 tỷ đồng tính đến 2024), NHNN được phép: (i) cho DIV vay đặc biệt; (ii) phát hành trái phiếu đặc biệt mua lại nợ xấu thông qua VAMC; (iii) cấp bù lãi suất theo cơ chế thị trường. Tổng nguồn lực hỗ trợ có thể lên tới 5% tổng tiền gửi hệ thống (khoảng 600.000 tỷ đồng) theo cam kết tại Điều 19 Luật BHTG 2012.