Bán khống chứng khoán

Bán khống chứng khoán là gì?

Bán khống (Short Selling) là nghiệp vụ trong đó nhà đầu tư bán ra chứng khoán trước khi sở hữu chúng, dựa trên kỳ vọng giá sẽ giảm để mua lại trả nợ với chi phí thấp hơn. Để thực hiện, nhà đầu tư phải vay chứng khoán từ công ty chứng khoán hoặc tổ chức có chứng khoán dư qua hệ thống SBL (Securities Borrowing and Lending).

Cơ chế hoạt động

• Bước 1: Nhà đầu tư vay CK từ bên cho vay, ký quỹ tài sản đảm bảo (thường 105%-110% giá trị).
• Bước 2: Bán CK ra thị trường thông qua lệnh bán khống (short-sell order).
• Bước 3: Sau T+2, nhà đầu tư mua lại CK trên thị trường với giá thấp hơn.
• Bước 4: Trả CK cho bên cho vay, nhận lại tài sản ký quỹ sau khi trừ phí vay.

Ví dụ minh họa

Nhà đầu tư A vay 1.000 cổ phiếu VHM (giá 80.000 đồng/CP), bán ra thu 80 triệu đồng. Hai tuần sau, giá VHM giảm xuống 70.000 đồng, A mua lại 1.000 CP với 70 triệu đồng để trả. Lợi nhuận gộp = 10 triệu đồng, trừ phí vay CK (khoảng 1-3%/năm) và lãi ký quỹ tiền. Tổng lợi nhuận khoảng 9-9,5 triệu đồng.

Rủi ro

Mức lỗ của bán khống về lý thuyết là không giới hạn nếu giá CK tăng mạnh. Hiện tượng short squeeze xảy ra khi giá tăng đột biến buộc nhà đầu tư phải mua lại với giá cao. Tại Việt Nam, theo Thông tư 120/2020/TT-BTC và Quy chế của HOSE, chỉ cho phép bán khống có bảo đảm (covered short selling), áp dụng từ ngày 12/01/2022 trên hệ thống HOSE.