Bán giải chấp

Bán giải chấp là gì?

Bán giải chấp (force sell) hay còn gọi là cưỡng chế bán, là quy trình công ty chứng khoán tự động chốt lời/cắt lỗ các vị thế của khách hàng khi tài khoản ký quỹ vi phạm các ngưỡng an toàn. Đây là cơ chế bảo vệ bắt buộc nhằm đảm bảo khoản vay được thu hồi, được quy định chi tiết tại Thông tư 74/2021/TT-BTC và hợp đồng ký quỹ giữa hai bên.

Quy trình thực hiện force sell

• Bước 1 - Tính toán định kỳ: Công ty chứng khoán tính tỷ lệ ký quỹ hằng ngày, thường vào cuối phiên giao dịch (T+1).
• Bước 2 - Cảnh báo (Margin Call): Khi tỷ lệ ký quỹ duy trì vi phạm (dưới 30-40%), công ty thông báo qua SMS, email, app để khách hàng bổ sung ký quỹ.
• Bước 3 - Thời hạn xử lý: Khách hàng thường có 1-3 ngày giao dịch để nộp thêm tiền hoặc chứng khoán.
• Bước 4 - Cưỡng chế bán: Nếu không khắc phục, công ty chứng khoán chủ động bán chứng khoán đưa tỷ lệ về mức an toàn (thường 45-50%).

Hình thức force sell

• Bán toàn bộ danh mục: Áp dụng khi tỷ lệ ký quỹ xuống rất thấp (dưới 20%).
• Bán một phần: Chỉ chốt những mã có biến động bất lợi lớn để đưa tỷ lệ ký quỹ về ngưỡng an toàn.
• Bán khớp lệnh thị trường: Thực hiện ngay trong phiên ATO/ATC hoặc khớp liên tục.

Ví dụ thực tế

Nhà đầu tư C có tài khoản ký quỹ với tỷ lệ duy trì 35%. Danh mục 500 triệu, nợ vay 350 triệu, tỷ lệ ký quỹ hiện tại 30%. Công ty chứng khoán gửi margin call yêu cầu nộp thêm 30 triệu trong 2 ngày. Quá thời hạn không thực hiện, công ty bán cổ phiếu trị giá 60 triệu để đưa tỷ lệ ký quỹ về 40%. Nhà đầu tư C chịu toàn bộ khoản lỗ và phí giao dịch phát sinh.

Lưu ý cho nhà đầu tư

• Luôn duy trì tỷ lệ ký quỹ cao hơn ngưỡng duy trì ít nhất 10-15%.
• Tránh sử dụng đòn bẩy tối đa trong giai đoạn thị trường biến động mạnh.
• Đọc kỹ hợp đồng ký quỹ về quyền và nghĩa vụ force sell trước khi ký.