Business Intelligence Intern

Phân tích kỹ năng cho vị trí Business Intelligence Intern – Techcombank

1. Tóm tắt vị trí và điểm cần chú ý

Đây là vị trí thực tập trong bộ phận Tài chính và Hoạch định, với trọng tâm chuyển dữ liệu thành báo cáo và thông tin hỗ trợ quyết định kinh doanh. Công việc chính gồm xây dựng và tối ưu báo cáo trực quan trên Power BI, chuẩn hóa và tự động hóa các báo cáo định kỳ, phân tích phễu bán hàng và hiệu suất chiến dịch, làm việc với các bộ phận kinh doanh để thống nhất yêu cầu báo cáo.

Bốn điểm quan trọng cần chuẩn bị:

1. SQL là năng lực trọng tâm: Đây là yêu cầu mạnh nhất trong tin tuyển dụng, không nên chỉ tập trung vào trình bày báo cáo.
2. Phải gắn kỹ năng với bài toán kinh doanh: Một bảng biểu đẹp nhưng không giải thích được vấn đề và hành động đề xuất sẽ chưa đủ sức thuyết phục.
3. Độ chính xác quan trọng hơn độ phức tạp: Báo cáo cho ngân hàng phải có khả năng đối soát, kiểm soát phiên bản và truy vết nguồn số liệu.
4. Portfolio có thể thay thế kinh nghiệm làm việc: Tin tuyển dụng không yêu cầu số năm kinh nghiệm, nên một dự án thực hành tốt, trình bày rõ và truy vết được là lợi thế quan trọng.

Các nhóm nội dung báo cáo được nhắc đến gồm theo dõi chiến dịch, phân tích phễu bán hàng và theo dõi hiệu suất. Ứng viên nên chuẩn bị dự án trên bộ dữ liệu giả lập hoặc công khai có cấu trúc tương tự.

2. Ma trận yêu cầu và cách chứng minh năng lực

3. Kỹ năng chuyên môn cần chuẩn bị

3.1. SQL — ưu tiên số một

Nên đạt mức có thể tự viết truy vấn, không chỉ hiểu cú pháp. Các nội dung cần biết gồm:

• `SELECT`, `WHERE`, `GROUP BY`, `HAVING`, `ORDER BY` và các toán tử so sánh.
• Nối bảng bằng `INNER JOIN`, `LEFT JOIN`; hiểu khi nào dữ liệu bị nhân bản hoặc bị bỏ sót.
• `CASE WHEN` để phân loại nhóm khách hàng, sản phẩm hoặc trạng thái giao dịch.
• Biểu thức con, bảng dẫn xuất và biểu thức chung để tổ chức truy vấn dài.
• Hàm cửa sổ như `LAG`, `LEAD`, `ROW_NUMBER`, `RANK`, giúp so sánh theo kỳ và xếp hạng.
• Xử lý ngày tháng, khoảng thời gian và so sánh cùng kỳ.
• Câu truy vấn kiểm tra chất lượng: đếm bản ghi trùng, tìm giá trị thiếu, đối soát tổng số tiền theo nhóm.

Một câu hỏi mẫu: Tính doanh thu và số khách hàng có giao dịch thành công theo tháng.

```sql
SELECT
DATE_TRUNC('month', transaction_date) AS month,
SUM(amount) AS total_revenue,
COUNT(DISTINCT customer_id) AS active_customers
FROM fact_sales
WHERE status = 'SUCCESS'
GROUP BY DATE_TRUNC('month', transaction_date)
ORDER BY month;
```

Khi trình bày, cần giải thích rõ đơn vị của mỗi dòng dữ liệu, điều kiện lọc và cách xử lý giao dịch bù trừ nếu có. Chỉ đưa mã nguồn mà không giải thích nghiệp vụ sẽ chưa thuyết phục.

3.2. Power BI

Nên có một báo cáo hoàn chỉnh, không chỉ biết thao tác giao diện:

• Nhập dữ liệu từ tệp hoặc cơ sở dữ liệu bằng Power Query.
• Làm sạch tên cột, kiểu dữ liệu, giá trị thiếu và giá trị trùng.
• Xây dựng mô hình hình sao: bảng sự kiện ở giữa, các bảng chiều được liên kết quanh bảng sự kiện.
• Viết chỉ số bằng DAX, ưu tiên dùng hàm `CALCULATE` và phân biệt số đo với cột được tính toán.
• Thiết kế chỉ số theo thời gian, phân tích theo nhóm và so sánh với mục tiêu.
• Xử lý bộ lọc, phân cấp chi tiết, điều hướng giữa các trang và trải nghiệm người dùng.
• Biết các nguyên nhân báo cáo chậm cập nhật và cách kiểm tra chất lượng dữ liệu.

3.3. Mô hình dữ liệu và quy trình xử lý dữ liệu

Đây là nội dung được đánh giá là điểm cộng nhưng thực tế rất cần thiết. Ứng viên cần hiểu:

• Đơn vị dữ liệu: Một dòng trong bảng giao dịch đại diện cho gì: giao dịch, khách hàng, sản phẩm hay ngày?
• Khóa chính và khóa ngoại: Cách nối dữ liệu mà không làm sai lệch tổng số.
• Chiều thời gian: Ngày mở khách hàng, ngày giao dịch, ngày ghi nhận doanh thu có thể khác nhau.
• Quy trình trích xuất, biến đổi và nạp dữ liệu: Cách dữ liệu đi từ nguồn hệ thống đến bảng báo cáo.
• Bản đồ dữ liệu: Tên trường, nguồn, quy tắc chuyển đổi, tần suất cập nhật và người chịu trách nhiệm.
• Kiểm soát chất lượng: Kiểm tra số bản ghi, số khóa bị thiếu, tổng số tiền và xu hướng bất thường.

3.4. Excel và kỹ năng kể chuyện bằng dữ liệu

Excel vẫn là công cụ hằng ngày trong nhiều quy trình ngân hàng. Nên thành thạo bảng tính, tổng hợp theo PivotTable, công thức tra cứu, Power Query và kiểm tra sai số. Đồng thời, cần biết trình bày theo cấu trúc:

1. Kết luận quan trọng nhất.
2. Số liệu chứng minh.
3. Nguyên nhân có khả năng.
4. Hành động đề xuất và chủ sở hữu công việc.

3.5. Python, R và Databricks

Đây là nhóm điểm cộng, không nên dành quá nhiều thời gian trước khi nắm SQL và Power BI. Nếu có thời gian, hãy học pandas để làm sạch và phân tích dữ liệu, biểu diễn kết quả truy vấn SQL trong Python và tạo biểu đồ đơn giản. Databricks có thể học qua bài tập mô phỏng nhưng không cần chứng minh thành thạo nếu ứng viên chưa có nền tảng kỹ thuật.

4. Kỹ năng mềm cần thể hiện

• Làm việc với bộ phận kinh doanh: Đặt câu hỏi về mục đích sử dụng báo cáo, đối tượng xem, quyết định cần hỗ trợ, tần suất cần xem và mức độ chi tiết.
• Giao tiếp rõ ràng: Giải thích khó khăn kỹ thuật theo cách người kinh doanh có thể ra quyết định.
• Tư duy cấu trúc: Chia bài toán lớn thành các câu hỏi nhỏ, xác định dữ liệu tối thiểu cần có và kiểm tra từng giả thuyết.
• Chính xác và cẩn trọng: Đối soát tổng, kiểm tra điều kiện lọc, ghi nhận sai sót và truy vết phiên bản báo cáo.
• Chủ động và có trách nhiệm: Không chỉ báo lỗi mà đề xuất cách khắc phục, ước lượng thời gian và cập nhật tiến độ.
• Tiếng Anh: Bản mô tả công việc viết bằng tiếng Anh, nên cần đọc tài liệu và trả lời câu hỏi chuyên môn bằng tiếng Anh ở mức cơ bản. Có thể chuẩn bị trước năm câu hỏi và trả lời theo cấu trúc ngắn gọn.

5. Chứng chỉ gợi ý

Không thấy yêu cầu bắt buộc về chứng chỉ. Các lựa chọn đáng cân nhắc:

Không nên ghi một khóa học đang học như thể đã đạt chứng chỉ. Nếu đang học, ghi tên khóa học, thời gian dự kiến hoàn thành và những phần đã thực hành.

6. Portfolio tối thiểu nên có

Một dự án phù hợp với vị trí có thể là báo cáo theo dõi hiệu suất bán hàng và phễu khách hàng với dữ liệu giả lập:

• Một bảng giao dịch, một bảng khách hàng, một bảng sản phẩm và một bảng ngày.
• Từ 3 đến 5 truy vấn SQL xử lý chỉ số quan trọng.
• Mô hình Power BI gồm bảng sự kiện và các bảng chiều.
• 4 đến 5 trang báo cáo: tổng quan, xu hướng, phễu, sản phẩm và chi tiết khách hàng.
• Chỉ số cơ bản: doanh thu, tốc độ tăng trưởng, số khách hàng hoạt động, giá trị đơn trung bình, tỷ lệ chuyển đổi và mức hoàn thành mục tiêu.
• Một tài liệu ngắn gồm định nghĩa chỉ số, câu hỏi kinh doanh, quy tắc lọc, kiểm tra dữ liệu, năm phát hiện và ba đề xuất hành động.

Nên kèm liên kết mã nguồn, ảnh báo cáo hoặc bản trình bày ba phút. Tuyệt đối không tải lên dữ liệu khách hàng, dữ liệu nội bộ hoặc bất kỳ dữ liệu thật nào của ngân hàng. Cũng không nên dùng dữ liệu có dấu hiệu thuộc sở hữu riêng mà chưa được phép chia sẻ.

7. Checklist tự đánh giá trước khi nộp hồ sơ

• Viết được truy vấn nối ba bảng, gom nhóm và tính chỉ số theo kỳ mà không cần tra cứu từng câu.
• Giải thích được sự khác nhau giữa số đo và cột được tính toán trong Power BI.
• Xây được mô hình hình sao và giải thích ý nghĩa của từng bảng chiều.
• Trình bày một phát hiện kinh doanh kèm số liệu và hành động đề xuất.
• Có ít nhất một ví dụ về cách phát hiện và xử lý sai lệch số liệu.
• Mở và giải thích được dự án mà không cần đọc lại toàn bộ mã nguồn.