Ví điện tử (E-wallet)

Ví điện tử (E-Wallet) là gì?

Theo Thông tư 39/2014/TT-NHNN ngày 28/11/2014 (được sửa đổi bổ sung bởi Thông tư 16/2020, 18/2022), ví điện tử là dịch vụ trung gian thanh toán giúp khách hàng cá nhân, tổ chức thanh toán không dùng tiền mặt qua điện thoại, máy tính, internet. Đây là công cụ thanh toán khá phổ biến tại Việt Nam với các tên tuổi lớn: MoMo, ZaloPay, VNPay, ShopeePay, ViettelPay...

Phân biệt Ví điện tử và Mobile Money

• Đơn vị cung cấp: Ví điện tử do công ty fintech hoặc ngân hàng cấp; Mobile Money chỉ do doanh nghiệp viễn thông cấp.
• Tài khoản ngân hàng: Ví điện tử BẮT BUỘC liên kết ngân hàng; Mobile Money KHÔNG cần tài khoản ngân hàng.
• Đối tượng khách hàng: Ví điện tử phục vụ cả cá nhân lẫn doanh nghiệp; Mobile Money chỉ phục vụ cá nhân.
• Hạn mức giao dịch: Ví điện tử - tối đa 100 triệu VNĐ/giao dịch, không quy định hạn mức ngày/tháng chung; Mobile Money - hạn mức chặt hơn (10/20/100 triệu).

Hạn mức giao dịch theo quy định hiện hành

Sau Nghị định 80/2024/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 101/2012 có hiệu lực từ 01/07/2024: ví điện tử không yêu cầu giấy phép trung gian thanh toán cho ví cá nhân dưới 100 triệu VNĐ nhưng phải đăng ký với NHNN. Số tiền khách hàng lưu trữ trong ví tối đa 200 triệu VNĐ (cá nhân chưa eKYC) hoặc không giới hạn khi đã xác minh danh tính đầy đủ theo Quyết định 2345.

Quy trình mở ví điện tử

1. Tải ứng dụng (MoMo, ZaloPay, v.v.) và đăng ký bằng số điện thoại.
2. Liên kết với tài khoản ngân hàng hoặc thẻ tín dụng quốc tế (Visa, Master).
3. Thực hiện eKYC: chụp CCCD gắn chip + chụp ảnh chân dung, đối chiếu với cơ sở dữ liệu công dân quốc gia (VNeID).
4. Nạp tiền từ ngân hàng hoặc từ đại lý, sau đó sử dụng.

Ví dụ ứng dụng tại nông thôn

Tại chợ Phiên Cán Cấu (Si Ma Cai, Lào Cai), chị Vàng Thị Sua - tiểu thương bán vải - sử dụng ViettelPay để nhận thanh toán từ khách du lịch. Trước đây chị phải đi bộ 12 km lên huyện để rút tiền khách đặt cọc, nay chỉ cần quét QR là khách thanh toán ngay. Phí giao dịch: 0 - 1,5% tùy chương trình.

Quy định phòng chống rửa tiền

Theo Quyết định 16/2023/QĐ-NHNN và Quyết định 2345/QĐ-NHNN, tổ chức cung ứng ví điện tử phải: giám sát hoạt động đáng ngờ, báo cáo giao dịch trên 400 triệu VNĐ/ngày cho Cục PCBT, áp dụng nguyên tắc "Know Your Customer" (KYC). Các trường hợp ví cá nhân chưa eKYC đầy đủ bị giới hạn dư nợ tối đa 5 triệu VNĐ nhằm giảm rủi ro lừa đảo.

Mối liên hệ với Mobile Money ở nông thôn

Mobile Money và ví điện tử là hai trụ cột chiến lược của Đề án "Phát triển thanh toán không dùng tiền mặt giai đoạn 2021-2025" theo Quyết định 1813/QĐ-TTg. Mobile Money phục vụ vùng chưa có ngân hàng, ví điện tử phục vụ người đã tiếp cận ngân hàng. Tỷ lệ dân số trưởng thành dùng thanh toán số tại nông thôn đã tăng từ 28% (2020) lên 52% (2023) nhờ cả hai kênh.