Tỷ lệ thanh toán không tiền mặt

Tỷ lệ thanh toán không tiền mặt là gì?

Tỷ lệ thanh toán không tiền mặt (Cashless Payment Ratio) là chỉ tiêu được tính bằng công thức: (Giá trị giao dịch không tiền mặt / Tổng giá trị giao dịch thanh toán) × 100% hoặc tương tự với số lượng giao dịch. Chỉ tiêu này phản ánh xu hướng chuyển đổi số trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng và là căn cứ để NHNN đánh giá tiến độ thực hiện Đề án phát triển thanh toán không dùng tiền mặt.

Phân loại chỉ tiêu

• Theo giá trị: phản ánh quy mô dòng tiền chảy qua kênh không tiền mặt, thường dùng để so sánh với tổng GDP hoặc tổng phương tiện thanh toán (M2).
• Theo số lượng giao dịch: phản ánh tần suất người dân và doanh nghiệp sử dụng các phương tiện thanh toán điện tử thay cho tiền mặt.
• Theo khu vực: chia theo khu vực đô thị/nông thôn, theo ngành (bán lẻ, dịch vụ công, y tế, giáo dục...).

Quy định tại Việt Nam

Theo Quyết định 2545/QĐ-NHNN ngày 01/12/2021 phê duyệt Đề án phát triển thanh toán không dùng tiền mặt giai đoạn 2021 – 2025, mục tiêu đến cuối năm 2025:

• Tỷ lệ giá trị thanh toán không tiền mặt/tổng phương tiện thanh toán đạt 50% (năm 2020 đạt khoảng 15,9%).
• Tỷ lệ số lượng giao dịch thanh toán không tiền mặt trên tổng số giao dịch thanh toán đạt tối thiểu 80%.
• 100% cơ sở giáo dục, bệnh viện, cơ quan hành chính công cấp tỉnh chấp nhận thanh toán không tiền mặt.

Ví dụ minh họa

Năm 2023, theo số liệu NHNN, tỷ lệ giá trị thanh toán không tiền mặt đạt khoảng 36,8% tổng phương tiện thanh toán, tăng mạnh so với mức 11,97% năm 2017. Trong khi đó, tỷ lệ số lượng giao dịch không tiền mặt đã vượt mốc 60% nhờ sự bùng nổ của thanh toán QR code, ví điện tử (MoMo, ZaloPay, VNPay) và Internet Banking.