Tuân thủ pháp luật trong ngân hàng

Tuân thủ pháp luật trong ngân hàng là gì?

Tuân thủ pháp luật (Compliance) trong hoạt động ngân hàng là việc TCTD và mọi cán bộ nhân viên thực hiện đúng, đầy đủ các quy định tại Luật các TCTD 2024 (có hiệu lực 01/01/2025 thay thế Luật 2010), các văn bản hướng dẫn của NHNN, Bộ Tài chính, UBCKNN và quy định phòng chống rửa tiền. Khung pháp lý điều chỉnh chính gồm Luật Phòng chống rửa tiền 2022 và Thông tư 17/2023/TT-NHNN về quản lý rủi ro tuân thủ.

Phạm vi tuân thủ

• Tuân thủ pháp luật: Luật Ngân hàng Nhà nước, Luật các TCTD, Bộ luật Dân sự, Luật Phòng chống rửa tiền (PCRT), Luật An ninh mạng.
• Tuân thủ chuẩn mực nghề nghiệp: Quy tắc đạo đức nghề nghiệp do Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam ban hành.
• Tuân thủ Basel: Áp dụng chuẩn Basel II/III về vốn, quản trị rủi ro.
• Tuân thủ nội bộ: Quy chế, quy trình do chính TCTD ban hành.

Bộ phận tuân thủ (Compliance Unit)

Theo Thông tư 17/2023/TT-NHNN, TCTD phải thành lập Bộ phận Tuân thủ trực thuộc Tổng Giám đốc, tối thiểu 02 nhân sự chuyên trách đối với ngân hàng thương mại cổ phần. Trưởng bộ phận phải có tối thiểu 05 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực ngân hàng, tài chính hoặc pháp luật và không kiêm nhiệm chức danh quản lý tại các đơn vị kinh doanh.

Trách nhiệm cụ thể

• Rà soát hợp đồng, sản phẩm mới trước khi ban hành (gatekeeper).
• Cập nhật văn bản pháp luật mới ban hành và phổ biến đến chi nhánh.
• Báo cáo tuân thủ định kỳ 06 tháng/lần gửi NHNN theo mẫu quy định.
• Giám sát giao dịch đáng ngờ (STR), thực hiện KYC/CDD theo Luật PCRT 2022.
• Xây dựng chương trình tuân thủ trọng tâm hằng năm (Compliance Program).

Hậu quả của vi phạm

Năm 2023, NHNN đã xử phạt hàng loạt ngân hàng với tổng số tiền phạt hơn 100 tỷ đồng vì vi phạm tuân thủ như: cấp tín dụng vượt giới hạn, báo cáo không trung thực, vi phạm quy định PCRT. Mức phạt có thể lên tới 200 triệu đồng cho một hành vi vi phạm theo Nghị định 88/2019/NĐ-CP và tước giấy phép hoạt động đối với vi phạm nghiêm trọng.