Tư vấn pháp lý hoạt động ngân hàng

Tư vấn pháp lý hoạt động ngân hàng là gì?

Tư vấn pháp lý (Legal Advisory) là một trong ba chức năng cốt lõi của Khối Pháp chế ngân hàng, bên cạnh soạn thảo hợp đồng và tranh tụng. Theo Quyết định 478/2004/QĐ-NHNN về tổ chức và hoạt động của Phòng/Ban Pháp chế tại NHTM, tư vấn pháp lý là nhiệm vụ thường trực, được thực hiện dưới hình thức văn bản tư vấn (legal opinion) hoặc phi văn bản (trả lời trực tiếp).

Phạm vi tư vấn

• Pháp luật dân sự: Bộ luật Dân sự 2015 (quyền sở hữu, hợp đồng, thừa kế), đặc biệt các vấn đề về tài sản bảo đảm, ủy quyền, đại diện.
• Pháp luật thương mại: Luật Thương mại 2005 về hợp đồng mua bán hàng hóa, dịch vụ thanh toán quốc tế (LC, UPAS, SBLC).
• Pháp luật hình sự: Bộ luật Hình sự 2015, các tội danh liên quan đến tín dụng ngân hàng (Điều 179, 180, 201).
• Pháp luật đất đai: Luật Đất đai 2024 (có hiệu lực từ 1/8/2024), quy định về thế chấp quyền sử dụng đất.
• Luật chuyên ngành: Luật Các TCTD 2010, Luật Phòng chống rửa tiền 2022, Luật An toàn thông tin mạng 2015.

Các hình thức tư vấn

Tư vấn được thể hiện qua: (1) Văn bản tư vấn chính thức - có chữ ký của Trưởng phòng Pháp chế, đóng dấu, lưu hồ sơ; (2) Email/Slack nội bộ - cho vấn đề đơn giản; (3) Họp giao ban - tham gia cuộc họp tín dụng, đầu tư để đưa ý kiến tại chỗ; (4) Khóa đào tạo - tập huấn pháp luật cho nhân viên kinh doanh.

Ví dụ thực tế

Trường hợp Agribank chi nhánh Hà Nội II năm 2023 nhận được đề nghị cho vay 1.500 tỷ đồng đối với dự án PPP giao thông, chuyên viên pháp chế đã tư vấn: (a) Rủi ro về hiệu lực của Quyết định chủ trương đầu tư; (b) Cần bổ sung Bảo lãnh của Chính phủ theo Nghị định 28/2021/NĐ-CP; (c) Điều chỉnh điều khoản về quyền tham gia vào Hội đồng quản trị của chủ đầu tư. Văn bản tư vấn số 1508/AGB-PL ngày 15/9/2023 đã giúp chi nhánh từ chối cho vay đúng quy định.

Rủi ro khi không có tư vấn pháp lý

Năm 2022, nhiều NHTM phải hạch toán chi phí dự phòng rủi ro hàng nghìn tỷ đồng do cho vay không có biện pháp bảo đảm hợp pháp, tranh chấp với khách hàng về lãi suất, vi phạm quy định về tỷ lệ bảo đảm theo Thông tư 22/2021/TT-NHNN.