Tổng sản phẩm quốc nội (GDP)

Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) là gì?

GDP (Gross Domestic Product) đo lường giá trị bằng tiền của tất cả hàng hóa, dịch vụ cuối cùng được sản xuất trong phạm vi lãnh thổ kinh tế của một quốc gia, bất kể chủ sở hữu là công dân nước nào. Tại Việt Nam, GDP được Tổng cục Thống kê (GSO) công bố hàng quý và hàng năm, là căn cứ để Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) điều chỉnh chính sách tiền tệ và Quốc hội quyết định chính sách tài khóa.

Phân loại GDP

• GDP danh nghĩa (Nominal GDP): tính theo giá hiện hành, năm 2023 đạt khoảng 430 tỷ USD, xếp thứ 5 ASEAN.
• GDP thực (Real GDP): loại bỏ yếu tố lạm phát, tăng trưởng 5,05% năm 2023 theo giá so sánh 2010.
• GDP bình quân đầu người: năm 2023 đạt khoảng 4.284 USD/người/năm.
• GDP xanh (Green GDP): theo Quyết định 1670/QĐ-TTg năm 2021, phản ánh chi phí tài nguyên và ô nhiễm môi trường, dự kiến vận hành chính thức từ năm 2025.

Ba phương pháp tính GDP

• Phương pháp sản xuất: GDP = Tổng giá trị gia tăng của các ngành (nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ, thuế sản phẩm trừ trợ cấp).
• Phương pháp chi tiêu: GDP = C + I + G + NX (tiêu dùng + đầu tư + chi tiêu Chính phủ + xuất khẩu ròng).
• Phương pháp thu nhập: GDP = Tiền lương + lợi nhuận + khấu hao + thuế gián thu.

Ý nghĩa đối với ngân hàng

Tăng trưởng GDP là biến số đầu vào quan trọng khi phân tích chu kỳ tín dụng, dự báo chất lượng tín dụng (NPL) và định giá tài sản bảo đảm. Theo Hiến pháp 2013 và Luật Ngân hàng Nhà nước 2010 (sửa đổi 2022), NHNN phải căn cứ vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế do Quốc hội giao (năm 2024 là 6-6,5%) để xác định tổng phương tiện thanh toán và tăng trưởng tín dụng (14%).