Thu nhập lãi thuần (NII)

Thu nhập lãi thuần (NII) là gì?

Thu nhập lãi thuần (Net Interest Income - NII) là chỉ tiêu tài chính cốt lõi, được tính bằng công thức: NII = Tổng thu nhập lãi (Interest Income) - Tổng chi phí lãi (Interest Expense). Theo Thông tư 49/2014/TT-NHNN về chế độ báo cáo tài chính đối với tổ chức tín dụng, NII là thành phần chủ yếu trong mục "Thu nhập lãi và các khoản thu nhập tương tự" trên Báo cáo kết quả kinh doanh.

Cấu trúc thành phần

• Thu nhập lãi: Lãi cho vay khách hàng, lãi tiền gửi tại TCTD khác, lãi từ chứng khoán đầu tư (TPCP, tín phiếu NHNN), lãi cho thuê tài chính, lãi nghiệp vụ mua bán nợ.
• Chi phí lãi: Lãi tiền gửi khách hàng (chiếm 60-70% tổng chi phí lãi), lãi tiền vay NHNN và TCTD khác, lãi phát hành giấy tờ có giá, chi phí vốn vay liên ngân hàng.

Ví dụ thực tế

Năm 2023, Vietcombank ghi nhận NII đạt khoảng 49.500 tỷ đồng, tăng 12,7% so với 2022, trong khi tổng thu nhập lãi đạt ~98.000 tỷ và chi phí lãi ~48.500 tỷ. Tỷ trọng NII/tổng thu nhập hoạt động của Vietcombank duy trì ở mức ~78%, cho thấy mô hình kinh doanh truyền thống dựa trên lãi vay.

Ý nghĩa quản trị

NII biến động phụ thuộc vào: (i) Quy mô tài sản sinh lãi (earning assets), (ii) Chênh lệch lãi suất đầu vào - đầu ra (spread), (iii) Cơ cấu kỳ hạn tài sản - nợ phải trả, (iv) Chính sách lãi suất của NHNN. Khi NHNN giảm lãi suất điều hành, NII thường bị ảnh hưởng tiêu cực trong ngắn hạn do tài sản sinh lãi điều chỉnh nhanh hơn chi phí lãi.