Bài viết liên quan
Thanh toán
Thanh toán số tại Việt Nam
Digital Payments in Vietnam
Thanh toán số (digital payment) là các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt, thực hiện qua kênh điện tử như thẻ ngân hàng, QR code, ví điện tử, internet banking, mobile banking. Theo NHNN, tỷ lệ thanh toán không tiền mặt tại Việt Nam năm 2023 đạt khoảng 50,2% và được đặt mục tiêu 80% vào năm 2025 theo Quyết định 1813/QĐ-TTg.
Thanh toán số tại Việt Nam là gì?
Theo Quyết định 1813/QĐ-TTg ngày 28/12/2021 phê duyệt Đề án thúc đẩy thanh toán không tiền mặt giai đoạn 2022-2025, thanh toán số được định nghĩa là giao dịch thanh toán, chuyển tiền, nộp thuế, thanh toán dịch vụ công… thông qua các kênh điện tử, không sử dụng tiền mặt vật lý. Ngân hàng Nhà nước (NHNN) quản lý hoạt động này qua Thông tư 17/2024/TT-NHNN và các hệ thống thanh toán trung ương (Citad, VnPay24).
Các hình thức phổ biến
- QR code: Chuẩn VietQR do NAPAS triển khai từ 2018, đến 2023 có hơn 18,5 triệu người dùng.
- Ví điện tử: MoMo (hơn 31 triệu người dùng), ZaloPay, VNPay, ShopeePay.
- Mobile banking: Ứng dụng ngân hàng số (Vietcombank Digibank, Techcombank TC Business, MB App).
- Thẻ tín dụng/ghi nợ: Số lượng thẻ đang lưu hành khoảng 95 triệu thẻ (cuối 2023).
Số liệu ấn tượng
- Năm 2023, xử lý hơn 14,3 tỷ giao dịch thanh toán không tiền mặt với giá trị 270 triệu tỷ đồng.
- Tăng trưởng giao dịch QR code: 140%/năm (2021-2023).
- Mục tiêu 2025: 80% thanh toán không tiền mặt, 50% người dùng smartphone có ví điện tử đạt chuẩn.
Ví dụ thực tế
Một khách mua cà phê 35.000 đồng tại TP.HCM có thể quét QR VietQR bằng app ngân hàng hoặc MoMo, tiền trừ ngay vào tài khoản trong vòng 2-3 giây, ngân hàng thu phí merchant khoảng 1,5%-2,5% giá trị giao dịch theo Thông tư 18/2024/TT-NHNN. Tại Việt Nam, các ngân hàng thương mại như Vietcombank, MBBank đã ứng dụng Soft POS (biến điện thoại thành máy POS) cho hộ kinh doanh nhỏ, giúp tăng tỷ lệ tiếp nhận thanh toán số đến 30% trong phân khúc cá nhân bán lẻ.