Bài viết liên quan
Quản trị rủi ro
Rủi ro vận hành
Operational Risk
Rủi ro phát sinh từ các yếu tố liên quan đến con người, quy trình nội bộ, hệ thống công nghệ thông tin hoặc các sự kiện bên ngoài gây gián đoạn hoạt động, tổn thất tài chính hoặc tổn hại uy tín cho ngân hàng. Theo Ủy ban Basel, rủi ro vận hành bao gồm rủi ro pháp lý nhưng loại trừ rủi ro chiến lược và rủi ro danh tiếng. Tại Việt Nam, Thông tư 13/2018/TT-NHNN yêu cầu tổ chức tín dụng phải thiết lập hệ thống quản lý rủi ro vận hành hoàn chỉnh gồm nhận diện, đo lường, theo dõi, kiểm soát và báo cáo.
Rủi ro vận hành (Operational Risk) là gì?
Theo Thông tư 13/2018/TT-NHNN về hệ thống quản lý rủi ro của tổ chức tín dụng, rủi ro vận hành là rủi ro phát sinh do các yếu tố liên quan đến con người, quy trình nội bộ, hệ thống công nghệ thông tin hoặc các sự kiện bên ngoài gây gián đoạn hoạt động, tổn thất tài chính hoặc tổn hại uy tín cho ngân hàng. Ủy ban Basel định nghĩa rủi ro vận hành bao gồm cả rủi ro pháp lý nhưng loại trừ rủi ro chiến lược và rủi ro danh tiếng.
Đặc điểm chính
- Yếu tố con người: sai sót, gian lận nội bộ, thiếu nhân sự có chuyên môn, vi phạm quy trình nội bộ.
- Quy trình nội bộ: thiếu hoặc không tuân thủ quy trình nghiệp vụ, kiểm soát nội bộ yếu kém.
- Hệ thống CNTT: sự cố phần cứng, phần mềm, tấn công mạng, mất dữ liệu khách hàng.
- Sự kiện bên ngoài: thiên tai, dịch bệnh (như COVID-19), biến động chính sách pháp luật, cắt điện diện rộng.
Ví dụ thực tế
Năm 2023, một ngân hàng thương mại cổ phần tại TP.HCM bị tấn công mạng vào hệ thống thanh toán trực tuyến, khiến hệ thống gián đoạn 6 giờ và ước tính thiệt hại hàng chục tỷ đồng. Theo quy định tại Điều 7, Thông tư 13/2018/TT-NHNN, ngân hàng này phải lập tức báo cáo NHNN, đồng thời rà soát lại quy trình quản lý rủi ro CNTT và bổ sung biện pháp kiểm soát dự phòng (DRP/BCP). Đây là bài học điển hình cho thấy tầm quan trọng của việc đầu tư hệ thống giám sát và kiểm soát rủi ro vận hành theo chuẩn Basel II/III.