Bài viết liên quan
Quản trị rủi ro
Rủi ro lãi suất sổ ngân hàng
Interest Rate Risk in the Banking Book (IRRBB)
Là rủi ro hiện hữu khi biến động lãi suất thị trường làm suy giảm giá trị kinh tế (EVE) hoặc thu nhập lãi ròng (NII) của các vị thế thuộc Banking Book, phát sinh từ sự chênh lệch kỳ hạn định giá lại, đặc tính lãi suất và các quyền chọn ẩn. Theo Basel Committee (04/2016), IRRBB là một trong các rủi ro prudential trọng yếu phải quản trị bằng khung giám sát nội bộ chặt chẽ.
IRRBB là gì?
Theo Thông tư 13/2018/TT-NHNN (sửa đổi bởi Thông tư 06/2023/TT-NHNN), IRRBB là rủi ro ảnh hưởng đến vốn kinh tế và thu nhập của tổ chức tín dụng do lãi suất trên các giao dịch tài sản, nợ phải trả và ngoại bảng thay đổi theo hướng bất lợi. Khác với Trading Book (rủi ro thị trường theo VaR), IRRBB tập trung vào danh mục tín dụng, tiền gửi và đầu tư nắm giữ đến đáo hạn.
Bốn thành phần rủi ro
- Repricing risk: Lệch kỳ hạn định giá lại giữa tài sản nhạy lãi (RSA) và nợ nhạy lãi (RSL).
- Yield curve risk: Thay đổi hình dạng đường cong lợi suất (dốc, phẳng, lõm).
- Basis risk: Lệch lãi suất giữa hai biến lãi suất tham chiếu có quan hệ tương quan (ví dụ: cho vay theo LIBOR nhưng huy động theo VND).
- Optionality risk: Quyền chọn ẩn trong hợp đồng (trả nợ trước hạn, rút tiền gửi trước hạn, quyền redeem).
Sáu cú sốc chuẩn hóa theo Basel
- Parallel shock ±200bp
- Short rate shock ±300bp
- Steepener, flattener, short up/down shock
Ví dụ
Ngân hàng A có 5.000 tỷ cho vay thả nổ theo kỳ 3 tháng, huy động 4.500 tỷ tiền gửi có kỳ hạn 12 tháng cố định. Nếu lãi suất tăng 200bp, ngân hàng phải trả lãi suất tiền gửi cũ 6% nhưng cho vay thu 8,5%, chênh lệch 250bp khiến giá trị danh mục sụt giảm 12% EVE.