Bài viết liên quan
Ngoại hối
Quyền chọn ngoại tệ
FX Option
Quyền chọn ngoại tệ (FX Option) là hợp đồng trao cho người mua quyền (không phải nghĩa vụ) được mua hoặc bán một lượng ngoại tệ theo tỷ giá thực hiện (strike) định trước, trước hoặc tại ngày đáo hạn. Người mua trả phí quyền chọn (premium) cho người bán để có quyền này.
Quyền chọn ngoại tệ (FX Option) là gì?
FX Option là sản phẩm phái sinh OTC cho phép người mua quyền được thực hiện (exercise) nhưng không bắt buộc phải mua/bán ngoại tệ. Khác với Forward, người mua option có sự linh hoạt tối đa: có thể không thực hiện quyền nếu thị trường đi ngược chiều, chỉ mất khoản premium đã trả. Người bán (option writer/seller) có nghĩa vụ thực hiện nếu người mua yêu cầu, nhận premium làm thù lao.
Phân loại
- Call Option (quyền mua): Quyền được mua ngoại tệ ở strike price. Dùng khi kỳ vọng đồng ngoại tệ tăng giá.
- Put Option (quyền bán): Quyền được bán ngoại tệ ở strike price. Dùng khi kỳ vọng đồng ngoại tệ giảm giá.
- European Option: Chỉ thực hiện tại ngày đáo hạn (phổ biến nhất).
- American Option: Có thể thực hiện bất kỳ lúc nào trước đáo hạn.
Mô hình định giá Black-Scholes
Giá quyền chọn được tính theo công thức Black-Scholes (1973):
- C = S₀·N(d₁) - K·e^(-rT)·N(d₂) (Call option)
- P = K·e^(-rT)·N(-d₂) - S₀·N(-d₁) (Put option)
- Trong đó: S₀ là tỷ giá spot, K là strike, T là thời gian, r là lãi suất phi rủi ro, σ là độ biến động (volatility), N() là phân phối chuẩn tích lũy.
- Các yếu tố ảnh hưởng: độ biến động (vega), thời gian (theta), tỷ giá spot (delta), lãi suất (rho).
Ví dụ minh họa
Ngày 15/03/2025, một nhà nhập khẩu cần mua 1.000.000 USD sau 3 tháng, lo ngại USD/VND tăng. Ngân hàng báo giá: Call Option USD/VND, strike = 25.500, premium = 180 VND/USD, đáo hạn 3 tháng. Nhà nhập khẩu trả trước premium = 180 triệu VND. Nếu ngày đáo hạn spot = 26.000: thực hiện quyền, mua USD ở 25.500, tiết kiệm được (26.000 - 25.500 - 180) × 1.000.000 = 320 triệu VND. Nếu spot = 24.800: không thực hiện, mua ngoài thị trường spot, lỗ premium 180 triệu VND.
Đặc điểm và quy định tại Việt Nam
- Doanh nghiệp được phép giao dịch FX Option với ngân hàng thương mại theo Thông tư 17/2015/TT-NHNN và các quy định sửa đổi.
- Ngân hàng phải có hệ thống đo lường rủi ro (VaR, stress test), trích lập dự phòng cho rủi ro đối tác theo Thông tư 41/2016/TT-NHNN về quản trị rủi ro.
- Phù hợp cho doanh nghiệp có dòng tiền không chắc chắn, không muốn bị ràng buộc như Forward.