Quy tắc ứng xử ngân hàng

Quy tắc ứng xử ngân hàng là gì?

Quy tắc ứng xử (Code of Conduct) trong ngân hàng là văn bản quy định các chuẩn mực hành vi mà mọi cán bộ phải tuân thủ trong quá trình tác nghiệp, bao gồm: ứng xử với khách hàng, giao tiếp nội bộ, xung đột lợi ích, quà tặng, bảo mật thông tin. Theo Quyết định 1497/QĐ-NHNN ngày 13/9/2024 về Quy tắc ứng xử của NHTM, đây là yêu cầu bắt buộc đối với toàn hệ thống.

Các nguyên tắc cốt lõi

• Tôn trọng khách hàng: không phân biệt đối xử; giải thích rõ ràng lãi suất, phí, rủi ro trước khi ký hợp đồng (Điều 13 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng).
• Tránh xung đột lợi ích: không được vừa là nhân viên tín dụng vừa là cổ đông của khách hàng vay vốn.
• Bảo mật thông tin: tuân thủ Luật An toàn thông tin mạng 2015 và Nghị định 13/2023/NĐ-CP về bảo vệ dữ liệu cá nhân.
• Minh bạch tài chính cá nhân: kê khai thu nhập, tài sản theo Nghị định 130/2020.
• Chống tham nhũng nội bộ: nghiêm cấm nhận hoa hồng ngoài, lợi ích vật chất từ khách hàng.

Hệ thống xử lý vi phạm

• Mức 1 - Nhắc nhở: vi phạm tác phong, trang phục, giờ giấc.
• Mức 2 - Kỷ luật: vi phạm quy trình tín dụng, gây tổn thất dưới 500 triệu đồng.
• Mức 3 - Sa thải: gian lận, chiếm dụng tiền khách, tiết lộ bí mật ngân hàng (Điều 157 Bộ luật Hình sự 2015).

Ví dụ thực tế

VietinBank ban hành "Bộ quy tắc ứng xử 5 chuẩn" gồm: chuẩn lễ nghiệp, chuẩn ngôn ngữ, chuẩn tác phong, chuẩn tinh thần phục vụ, chuẩn bảo mật. MB xây dựng kênh báo cáo đạo đức "MB Speak Up" qua ứng dụng di động, tiếp nhận 100% phản ánh ẩn danh trong 48 giờ. Agribank tổ chức "Tuần lễ Văn hóa Agribank" hàng năm, tổng kết thi đua "Người Agribank chuẩn mực" với phần thưởng bằng tiền mặt từ 5-20 triệu đồng/người.

Gắn với quản trị rủi ro

Theo Basel III trụ cột 3, việc công bố minh bạch quy tắc ứng xử giúp giảm rủi ro hành vi (conduct risk) - nguyên nhân gây ra các vụ vi phạm tuân thủ với tổng phạt toàn cầu lên tới 10 tỷ USD/năm.