Bài viết liên quan
Kinh tế
Quy luật cung cầu
Law of Supply and Demand
Quy luật kinh tế cơ bản trong đó lượng cung tăng khi giá tăng và lượng cầu tăng khi giá giảm, tạo ra cơ chế tự điều chỉnh giá cả thị trường. Trong lĩnh vực ngân hàng, quy luật này chi phối cung cầu tín dụng, cung cầu vốn trên thị trường liên ngân hàng và quyết định lãi suất thị trường. Việc phân tích cung cầu giúp ngân hàng xác định thời điểm điều chỉnh lãi suất huy động và cho vay phù hợp với điều kiện kinh tế vĩ mô.
Quy luật cung cầu là gì?
Quy luật cung cầu (Law of Supply and Demand) là quy luật kinh tế cơ bản phản ánh mối quan hệ tỷ lệ thuận giữa giá và lượng cung, tỷ lệ nghịch giữa giá và lượng cầu, tạo cơ chế tự điều chỉnh giá cả thị trường. Trong ngân hàng, quy luật này chi phối cung cầu tín dụng, cung cầu vốn trên thị trường liên ngân hàng và là cơ sở quyết định lãi suất. Theo Luật Các tổ chức tín dụng 2010 (sửa đổi, bổ sung 2017) và Thông tư 07/2014/TT-NHNN, lãi suất tiền gửi và cho vay được xác định trên cơ sở cung cầu vốn, có sự quản lý của Ngân hàng Nhà nước (NHNN).
Đặc điểm
- Lãi suất huy động: Khi cầu tiền gửi tăng mạnh, các ngân hàng phải nâng lãi suất huy động để cạnh tranh hút vốn.
- Tín dụng: Cầu tín dụng tăng khi lãi suất cho vay giảm, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư mở rộng sản xuất.
- Thị trường liên ngân hàng: Lãi suất qua đêm (overnight) biến động liên tục theo cung cầu thanh khoản hệ thống.
- Điều tiết vĩ mô: NHNN dùng công cụ lãi suất tái cấp vốn, dự trữ bắt buộc để tác động tổng cung cầu vốn toàn nền kinh tế.
Ví dụ
Giả sử NHNN tăng lãi suất tái cấp vốn từ 4,5% lên 5,0% khi lạm phát tăng. Cung vốn từ NHNN giảm, các ngân hàng thương mại buộc tăng lãi suất huy động từ 5,5% lên 6,2% để hút tiền gửi. Đồng thời, lãi suất cho vay tăng từ 8,5% lên 9,5% khiến cầu tín dụng giảm, doanh nghiệp hoãn kế hoạch vay vốn. Cơ chế này giúp kiềm chế lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô.