Nhờ thu hàng hóa (Collection)

Nhờ thu hàng hóa (Collection) là gì?

Nhờ thu hàng hóa là phương thức thanh toán trong đó ngân hàng đại lý (Remitting Bank) nhận bộ chứng từ từ người xuất khẩu, chuyển đến ngân hàng thu hộ (Collecting Bank) tại nước người nhập khẩu để thu tiền. Ngân hàng chỉ là trung gian, không cam kết trả tiền như L/C. URC 522 quy định rõ ngân hàng chỉ thực hiện yêu cầu nhờ thu một cách cẩn trọng hợp lý (reasonable care) và không chịu trách nhiệm về kết quả thu tiền.

Hai hình thức nhờ thu chính

• D/P (Documents against Payment) - Nhờ thu kèm chứng từ trả tiền mới nhận hàng: người nhập khẩu phải thanh toán đầy đủ trước khi nhận được bộ chứng từ gốc (đặc biệt là vận đơn B/L). Phương thức này an toàn hơn cho người xuất khẩu.
• D/A (Documents against Acceptance) - Nhờ thu kèm chứng từ chấp nhận hối phiếu mới nhận hàng: người nhập khẩu ký chấp nhận hối phiếu trả chậm (thường 30, 60, 90 ngày), sau đó mới nhận chứng từ. Người xuất khẩu chịu rủi ro cao hơn vì đã giao quyền kiểm soát hàng hóa.

Quy trình thực hiện

• Bước 1: Hai bên ký hợp đồng ngoại thương và thỏa thuận thanh toán bằng nhờ thu.
• Bước 2: Người xuất khẩu giao hàng và lập bộ chứng từ (Invoice, B/L, C/O...).
• Bước 3: Xuất khẩu mang chứng từ đến ngân hàng đại lý kèm hối phiếu (Bill of Exchange) và chỉ thị nhờ thu (Collection Instruction).
• Bước 4: Ngân hàng đại lý gửi chứng từ cho ngân hàng thu hộ tại nước nhập khẩu.
• Bước 5: Ngân hàng thu hộ thông báo cho nhà nhập khẩu; nhận tiền (D/P) hoặc nhận chấp nhận hối phiếu (D/A) rồi trao chứng từ.
• Bước 6: Ngân hàng chuyển tiền về ngân hàng đại lý để trả cho người xuất khẩu.

So sánh với L/C và T/T

• So với L/C: phí rẻ hơn (chỉ 0,1% - 0,3% giá trị), thủ tục đơn giản hơn, nhưng không có cam kết trả tiền từ ngân hàng.
• So với T/T (chuyển tiền): có thêm lớp bảo vệ vì chứng từ được kiểm soát bởi ngân hàng, nhà xuất khẩu giữ B/L đến khi nhận tiền hoặc hối phiếu được chấp nhận.
• Phù hợp với: đối tác đã có quan hệ thương mại lâu năm, tin tưởng lẫn nhau; quốc gia có hệ thống ngân hàng ổn định.

Ví dụ thực tế

Công ty CP Thủy sản An Phú (Cà Mau) xuất khẩu lô hàng tôm đông lạnh trị giá 200.000 USD sang Nhật Bản theo phương thức D/P at Sight. Sau khi giao hàng, công ty lập bộ chứng từ gồm Invoice, B/L, C/O, Certificate of Health và hối phiếu kỳ hạn trả ngay, mang đến VietinBank chi nhánh Cần Thơ để gửi nhờ thu. VietinBank gửi chứng từ qua Mizuho Bank Tokyo. Nhà nhập khẩu Nhật thanh toán 200.000 USD để nhận bộ chứng từ gốc, làm thủ tục nhận hàng. Mizuho chuyển tiền về VietinBank, công ty An Phú nhận tiền sau 7 - 10 ngày làm việc.

Rủi ro cần lưu ý

Theo Điều 4 URC 522, ngân hàng không chịu trách nhiệm nếu chứng từ bị thất lạc, hối phiếu bị từ chối thanh toán, hay nhà nhập khẩu từ chối nhận hàng. Người xuất khẩu nên kết hợp bảo hiểm tín dụng xuất khẩu của Tổng công ty Bảo hiểm Xuất nhập khẩu (Baoviet Insurance) để phòng rủi ro người mua không thanh toán.