Nhờ thu (Collection)

Nhờ thu (Collection) là gì?

Thanh toán nhờ thu là phương thức trong đó ngân hàng chỉ đóng vai trò trung gian thu hộ chứng từ và tiền, không cam kết thanh toán như L/C. Toàn bộ hoạt động được điều chỉnh bởi URC 522 (Uniform Rules for Collections – Ấn phẩm số 522 của ICC), ban hành năm 1995 và sửa đổi năm 1996.

Các bên tham gia

• Principal (Người ủy thác): Nhà xuất khẩu, người gửi bộ chứng từ nhờ thu.
• Remitting Bank (Ngân hàng gửi): Ngân hàng của người xuất khẩu tại Việt Nam (ví dụ: Vietcombank, BIDV).
• Collecting Bank (Ngân hàng thu hộ): Ngân hàng tại nước người nhập khẩu.
• Presenting Bank (Ngân hàng xuất trình): Ngân hàng trực tiếp giao chứng từ cho người nhập khẩu.
• Drawee (Người bị kéo): Nhà nhập khẩu.

Phân loại nhờ thu

• D/P (Documents against Payment – Trả tiền đổi chứng từ): Người nhập khẩu phải trả tiền mặt mới được nhận bộ chứng từ để nhận hàng. Có hai loại: D/P at sight (trả ngay) và D/P after sight (trả sau X ngày kể từ ngày xuất trình).
• D/A (Documents against Acceptance – Chấp nhận đổi chứng từ): Người nhập khẩu ký chấp nhận hối phiếu (usance bill) thì được nhận chứng từ, nghĩa vụ thanh toán phát sinh khi hối phiếu đến hạn (thường 30/60/90 ngày).

Quy trình thực hiện

• Bước 1: Nhà xuất khẩu giao hàng, lập bộ chứng từ (hóa đơn, vận đơn, CO).
• Bước 2: Nộp bộ chứng từ + hối phiếu cho Remitting Bank kèm Collection Instruction.
• Bước 3: Remitting Bank chuyển chứng từ qua Collecting Bank theo SWIFT MT412/MT416.
• Bước 4: Collecting Bank xuất trình chứng từ cho người nhập khẩu.
• Bước 5: Người nhập khẩu thanh toán (D/P) hoặc chấp nhận hối phiếu (D/A) → nhận chứng từ.
• Bước 6: Tiền được chuyển về Remitting Bank và ghi có cho nhà xuất khẩu.

Ví dụ thực tế

Công ty CP May Việt Tiến (TP.HCM) xuất khẩu 10.000 bộ quần áo trị giá 180.000 USD sang đối tác tại Bangladesh theo điều khoản D/P at sight. Sau khi giao hàng đi cảng Cát Lái, doanh nghiệp nộp bộ chứng từ tại Vietcombank chi nhánh TP.HCM. Vietcombank gửi chứng từ qua Dutch-Bangla Bank tại Dhaka. Người nhập khẩu trả đủ 180.000 USD và phí nhờ thu khoảng 0,1–0,25% giá trị (tối thiểu 30 USD mỗi lần theo biểu phí Vietcombank), nhận vận đơn để nhận hàng. Nếu người mua từ chối nhận hàng, theo URC 522 Điều 26, nhà xuất khẩu phải chịu hoàn toàn rủi ro và chi phí lưu kho, hàng hóa.

Ưu và nhược điểm

• Ưu điểm: Chi phí thấp hơn L/C (phí L/C thường 0,15–0,3% giá trị, nhờ thu chỉ 0,1–0,25%), thủ tục đơn giản, phù hợp quan hệ đối tác tin cậy.
• Nhược điểm: Ngân hàng không bảo đảm thanh toán; người xuất khẩu chịu rủi ro người mua từ chối nhận hàng, rủi ro quốc gia, rủi ro tỷ giá.