Người tham gia được ủy quyền (Authorized Participant - AP)

Authorized Participant (AP) là gì?

Authorized Participant (AP) — hay còn gọi là Người tham gia được ủy quyền hoặc Nhà tạo lập thị trường chính thức — là tổ chức được ký hợp đồng trực tiếp với Công ty Quản lý Quỹ ETF để thực hiện các giao dịch Creation và Redemption bằng Creation Unit. Tại Việt Nam, AP thường là các công ty chứng khoán lớn có vốn điều lệ trên 1.000 tỷ đồng và có hệ thống công nghệ giao dịch đáp ứng chuẩn quốc tế.

Tiêu chí trở thành AP

• Là công ty chứng khoán được UBCKNN cấp phép hoạt động nghiệp vụ môi giới và tự doanh.
• Có năng lực vốn tối thiểu (thường trên 1.500 tỷ đồng theo quy định về tự doanh).
• Đáp ứng yêu cầu margin ratio và vốn khả dụng theo Thông tư 91/2020/TT-BTC.
• Có hệ thống quản trị rủi ro và khả năng xử lý lỗi giao dịch tối đa (fail trade).
• Ký thỏa thuận tham gia (Participation Agreement) với Công ty Quản lý Quỹ.

Các AP nổi bật tại Việt Nam

• FUEVFVN30 (DCVFMVN DIAMOND ETF): HSC, VNDirect, Mirae Asset Việt Nam, KIM Vietnam.
• FUEMAV30: HSC, Mirae Asset, Yuanta Việt Nam.
• VFMVN30 (do VFM quản lý trước đây): HSC, VNDirect, ACBS.
• FUEKIV30 (KIM Vietnam ETF): KIM Vietnam, HSC.

Vai trò của AP đối với ETF

• Tạo thanh khoản: AP liên tục đưa ra giá chào mua/bán (bid/ask) trên sàn, thu hẹp bid-ask spread.
• Cơ chế arbitrage: Khi ETF lệch giá với iNAV, AP mua/bán ETF và đồng thời hoàn trả/tạo lập để khóa lợi nhuận chênh lệch, qua đó kéo giá ETF về sát NAV.
• Hỗ trợ quảng bá: AP tham gia tư vấn chiến lược, marketing cho quỹ ETF, mở rộng tệp khách hàng.

Quyền lợi và nghĩa vụ

AP được hưởng phí tạo lập/hoàn trả (thường 0,05% – 0,15% giá trị giao dịch) và phần chênh lệch giá arbitrage. Ngược lại, AP phải cam kết thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tạo lập thị trường theo Thông tư 29/2015/TT-BTC của Bộ Tài chính về tổ chức và hoạt động của công ty chứng khoán, đồng thời tuân thủ quy định của UBCKNN về chống giao dịch nội gián, thao túng giá.

Lưu ý quan trọng

Nếu AP vi phạm cam kết tạo lập thị trường (không duy trì bid/ask trong thời gian tối thiểu 70% phiên giao dịch), Công ty Quản lý Quỹ có quyền đình chỉ hoặc chấm dứt hợp đồng theo Điều 5 Thông tư 229/2012/TT-BTC. Trong giai đoạn thị trường biến động mạnh (như Q1/2024), một số AP đã phải giảm hoạt động tạo lập do rủi ro tồn kho, khiến spread ETF giãn rộng lên 0,3 – 0,5%.