Ngân hàng thương mại nhà nước

Ngân hàng thương mại nhà nước là gì?

Theo Điều 4, Khoản 11, Luật các Tổ chức tín dụng 2010 (sửa đổi bổ sung 2017), ngân hàng thương mại nhà nước là loại hình ngân hàng do Nhà nước sở hữu toàn bộ vốn điều lệ, được tổ chức theo mô hình công ty TNHH một thành viên. Tại Việt Nam hiện có 4 ngân hàng thương mại nhà nước gồm: Vietcombank, VietinBank, BIDV và Agribank. Riêng Agribank hoạt động với mô hình đặc thù (ngân hàng chính sách phục vụ nông nghiệp).

Đặc điểm pháp lý và tổ chức

• Sở hữu vốn: Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, không phát hành cổ phiếu ra công chúng.
• Cơ quan chủ sở hữu: Đại diện là Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) và Bộ Tài chính quản lý phần vốn nhà nước theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ.
• Hoạt động: Kinh doanh tiền tệ, cung ứng dịch vụ ngân hàng nhưng phải đảm bảo nhiệm vụ chính trị - xã hội theo chỉ đạo của Chính phủ.
• Vốn điều lệ lớn: Tính đến năm 2024, Vietcombank có vốn điều lệ trên 83.000 tỷ đồng, BIDV trên 89.000 tỷ đồng, VietinBank trên 79.000 tỷ đồng.

Vai trò trong nền kinh tế

Nhóm ngân hàng thương mại nhà nước (Big 4) chiếm khoảng 45% tổng tài sản toàn hệ thống ngân hàng Việt Nam, là trụ cột trong cho vay doanh nghiệp nhà nước, dự án đầu tư trọng điểm quốc gia và thực hiện các chương trình tín dụng ưu đãi. Ví dụ: BIDV là ngân hàng chủ lực cho vay các dự án đầu tư công, năng lượng tái tạo; Agribank phục vụ tín dụng nông nghiệp, nông thôn với hơn 2.300 chi nhánh trên toàn quốc.

Quy định quản trị đặc thù

Theo Nghị định 17/2018/NĐ-CP, chính sách quản trị tại các ngân hàng nhà nước phải tuân thủ nguyên tắc minh bạch hóa hoạt động của doanh nghiệp nhà nước, công khai báo cáo tài chính và kiểm toán độc lập hàng năm. Việc niêm yết trên sàn chứng khoán của 3 ngân hàng (Vietcombank, VietinBank, BIDV) là một phần quá trình tái cơ cấu, trong đó nhà nước giảm tỷ lệ sở hữu về mức 65-77% sau IPO.