Ngân hàng thương mại cổ phần

Ngân hàng thương mại cổ phần là gì?

Theo Điều 4, Khoản 14, Luật các Tổ chức tín dụng 2010 (sửa đổi 2017), ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP) là ngân hàng được thành lập theo hình thức công ty cổ phần, có vốn điều lệ được chia thành nhiều cổ phần, có tư cách pháp nhân, phát hành cổ phiếu ra công chúng hoặc không. Tính đến cuối năm 2024, hệ thống ngân hàng Việt Nam có 27 NHTMCP trong nước đang hoạt động.

Đặc điểm cấu trúc vốn

• Cổ đông: Tổ chức và cá nhân trong nước, có thể có cổ đông chiến lược nước ngoài với tỷ lệ không vượt quá 30% (kể từ khi cam kết WTO có hiệu lực).
• Vốn điều lệ tối thiểu: Theo Quyết định 50/2023/QĐ-TTg, vốn pháp định tối thiểu cho NHTMCP là 3.000 tỷ đồng.
• Tỷ lệ sở hữu an toàn: Một cổ đông cá nhân không sở hữu quá 5%, tổ chức không quá 15% vốn điều lệ (trừ cổ đông chiến lược).

Các NHTMCP tiêu biểu

Một số NHTMCP lớn tại Việt Nam gồm: Techcombank, MB (Military Bank), ACB, VPBank, TPBank, HDBank, Sacombank, SHB, VIB, MSB, LPB, OCB, ABBank, VietBank... Trong đó Techcombank và VPBank có vốn điều lệ lớn nhất nhóm tư nhân (trên 70.000 tỷ đồng mỗi ngân hàng tính đến 2024). Nhiều NHTMCP đã niêm yết trên sàn HoSE như Techcombank (TCB), MB (MBB), ACB, VPBank (VPB).

Mô hình quản trị

NHTMCP vận hành theo mô hình công ty cổ phần với 3 cơ quan: Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị, Ban Kiểm soát. Hoạt động theo Luật Doanh nghiệp 2020, Luật Chứng khoán 2019 và các quy định riêng của NHNN như Thông tư 13/2018/TT-NHNN về hệ thống kiểm soát nội bộ. Ưu điểm của NHTMCP là tính linh hoạt cao, đổi mới nhanh trong ứng dụng công nghệ (ví dụ: TPBank ra mắt LiveBank, Techcombank triển khai hệ sinh thái số toàn diện).

Khác biệt với ngân hàng nhà nước

Khác với ngân hàng thương mại nhà nước, NHTMCP có tính cạnh tranh thị trường cao hơn, ít chịu áp lực chính trị-xã hội, nhưng phải đối mặt với yêu cầu quản trị rủi ro nghiêm ngặt hơn theo Thông tư 41/2016/TT-NHNN về tỷ lệ an toàn vốn (CAR tối thiểu 8% theo Basel II).