Mục tiêu lạm phát 4% của NHNN

Mục tiêu lạm phát 4% của NHNN là gì?

Mục tiêu lạm phát 4% là chỉ tiêu định lượng do Quốc hội giao trong Nghị quyết Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hằng năm, yêu cầu Chính phủ và NHNN kiểm soát CPI bình quân năm ở mức dưới 4%. Đây không phải mục tiêu điểm mà là mức trần (ceiling) được áp dụng liên tục từ năm 2011 đến nay, giúp neo kỳ vọng lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô.

Cơ sở pháp lý

• Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam 2010 (Luật số 46/2010/QH12), Điều 6 quy định NHNN thực hiện mục tiêu kiểm soát lạm phát do Quốc hội quyết định.
• Nghị quyết của Quốc hội về Kế hoạch phát triển KT-XH hằng năm (ví dụ Nghị quyết 79/2023/QH15 giao mục tiêu CPI bình quân năm 2024 dưới 4-4,5%).
• Chỉ thị 01/CT-NHNN hằng năm về điều hành CSTT của Thống đốc.

Công cụ để đạt mục tiêu 4%

• Lãi suất điều hành: lãi suất tái cấp vốn, tái chiết khấu, OMO - hiện áp dụng từ 19/3/2024: 4,5% / 3,0% / 4,0%.
• Tỷ giá USD/VND: biên độ ±5% quanh tỷ giá trung tâm, can thiệp dự trữ ngoại hối.
• Dự trữ bắt buộc: 9-11% VND và 8-9% USD tùy loại hình tổ chức tín dụng.
• Tín dụng: hạn mức tăng trưởng tín dụng hằng năm (năm 2024 khoảng 15%).
• Hoạt động thị trường mở (OMO): mua bán tín phiếu NHNN.

Kết quả kiểm soát CPI giai đoạn 2014-2024

• Đạt mục tiêu dưới 4%: các năm 2015, 2017, 2019, 2020, 2021, 2023.
• Vượt mục tiêu (sát 4%): 2014 (4,09%), 2022 (3,15% - vẫn dưới 4%).
• Thấp nhất: 2015 và 2019 (0,63% và 2,79%).

Ý nghĩa với hoạt động ngân hàng

Khi CPI ổn định dưới 4%, lãi suất thực (lãi suất tiết kiệm - CPI) dương, khuyến khích tiết kiệm, thu hút vốn huy động. Trái lại, nếu CPI vượt 4%, NHNN buộc thắt chặt CSTT, lãi suất cho vay tăng, ảnh hưởng đến chi phí vốn của doanh nghiệp và khả năng trả nợ của người vay.

Lưu ý

Từ năm 2024, Nghị quyết 79/2023/QH15 nới rộng mục tiêu lên 4-4,5% để phù hợp bối cảnh thế giới, nhưng vẫn giữ tinh thần kiểm soát lạm phát dưới 5% - ngưỡng an toàn vĩ mô.