Bài viết liên quan
Quản trị
Mô hình 5 áp lực cạnh tranh Porter
Porter's Five Forces Model
Gồm 5 lực lượng: (1) Cạnh tranh giữa các ngân hàng hiện tại, (2) Nguy cơ từ đối thủ mới (fintech, ngân hàng 100% vốn nước ngoài theo cam kết WTO), (3) Áp lực từ dịch vụ thay thế (ví MoMo, ZaloPay), (4) Quyền lực thương lượng của khách hàng (doanh nghiệp lớn, cá nhân thu nhập cao), (5) Quyền lực nhà cung cấp (nhà đầu tư chiến lược, tổ chức tín dụng nước ngoài). Mô hình giúp ngân hàng Việt Nam xác định cường độ cạnh tranh ngành theo chu kỳ đánh giá chiến lược 3-5 năm.
Mô hình 5 áp lực cạnh tranh Porter là gì?
Mô hình 5 áp lực cạnh tranh Porter (Porter's Five Forces) là khung phân tích chiến lược do Michael E. Porter (Đại học Harvard) phát triển năm 1979, giúp đánh giá mức độ hấp dẫn và cường độ cạnh tranh của một ngành. Trong ngân hàng Việt Nam, mô hình gồm: (1) cạnh tranh nội ngành giữa các TCTD hiện hữu (VCB, BIDV, CTG, Techcombank...); (2) nguy cơ đối thủ mới gồm fintech và ngân hàng 100% vốn nước ngoài; (3) áp lực từ sản phẩm thay thế (ví MoMo, ZaloPay, ShopeePay); (4) quyền lực thương lượng của khách hàng; (5) quyền lực của nhà cung cấp vốn.
Đặc điểm áp dụng tại Việt Nam
- Ngân hàng Nhà nước định hướng đánh giá chiến lược 3-5 năm theo Thông tư 47/2018/TT-NHNN về quản trị rủi ro.
- Áp lực từ fintech tăng mạnh sau Nghị định 101/2012/NĐ-CP về thanh toán không dùng tiền mặt.
- Đối thủ nước ngoài vào Việt Nam theo cam kết WTO, EVFTA, CPTPP.
- Khách hàng doanh nghiệp FDI có quyền thương lượng cao với dòng tiền lớn.
Ví dụ thực tế
Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam (Techcombank) giai đoạn 2020-2024 dùng mô hình Porter để nhận diện: cạnh tranh gay gắt với VPBank, MBB; áp lực từ MoMo, ZaloPay trong thanh toán; khách hàng doanh nghiệp lớn yêu cầu giảm lãi suất. Từ đó, ngân hàng chuyển hướng đầu tư công nghệ lõi và phân khúc khách hàng ưu tiên theo Quyết định 2545/QĐ-NHNN về chiến lược phát triển ngân hàng số.