Mã QR trong thanh toán

Mã QR trong thanh toán là gì?

Mã QR thanh toán (Quick Response Code) là mã ma trận hai chiều mã hóa thông tin tài khoản ngân hàng/đơn vị chấp nhận thanh toán, được quét bằng ứng dụng ngân hàng hoặc ví điện tử để khởi tạo giao dịch thanh toán không tiền mặt. Tại Việt Nam, Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS) quản lý tiêu chuẩn VietQR – hệ thống mã QR liên thông đáp ứng yêu cầu tại Nghị định 52/2024/NĐ-CP, Điều 25 và Quyết định 2365/QĐ-NHNN (về triển khai QR Pay).

Các hình thức QR phổ biến

• QR tĩnh (static QR): chứa sẵn thông tin tài khoản cố định, in sẵn tại điểm bán (menu nhà hàng, biển shop). Người dùng nhập số tiền tại app trước khi xác nhận.
• QR động (dynamic QR): chứa thông tin giao dịch cụ thể (số tiền, nội dung, mã đơn hàng), server merchant tạo ra theo từng giao dịch, chống gian lận hiệu quả hơn.
• VietQR: theo chuẩn của NAPAS, quy định rõ cấu trúc dữ liệu: BIN ngân hàng (6 số), số tài khoản, mã đơn vị chấp nhận, loại tiền (VND), CRC checksum – giúp liên thông chuyển tiền QR giữa các ngân hàng.

Hạn mức và quy định pháp lý

• Áp dụng chung theo hạn mức chuyển tiền qua tài khoản: 500 triệu đồng/giao dịch đối với chuyển cùng hệ thống; tối đa 10–20 triệu đồng/ngày với QR tùy theo NHNN quy định từng thời kỳ và phân nhóm khách hàng.
• Từ ngày 01/07/2024, NĐ 52/2024 yêu cầu thanh toán QR phải kết nối qua cổng chuyển mạch NAPAS hoặc thỏa thuận liên ngân hàng công khai (interoperability).
• Khung pháp lý: Nghị định 52/2024 + Thông tư 17/2024/TT-NHNN (triển khai dịch vụ thanh toán QR) + Quyết định 2365/QĐ-NHNN.

Ví dụ thực tế

Tính đến cuối 2024, QR code đã được triển khai tại hơn 3 triệu điểm bán hàng trên cả nước, xử lý trung bình hàng chục triệu giao dịch/tháng. Người dùng mở ứng dụng ngân hàng (Vietcombank, Techcombank, MB Bank, BIDV SmartBanking…) hoặc ví MoMo, ZaloPay quét mã QR tại cửa hàng tiện lợi, siêu thị, taxi, quán ăn – phổ biến với khách hàng sử dụng smartphone.