Bài viết liên quan
Kiểm toán & Tuân thủ
KYC - Xác minh danh tính khách hàng
Know Your Customer (KYC)
Là quy trình bắt buộc các TCTD xác minh danh tính, địa chỉ, nguồn gốc thu nhập và mục đích giao dịch của khách hàng nhằm phòng chống rửa tiền, tài trợ khủng bố và gian lận tài chính. KYC là yêu cầu tuân thủ theo Luật Phòng chống rửa tiền 2012 và Luật sửa đổi 2022.
KYC là gì?
KYC (Know Your Customer - Biết khách hàng của bạn) là quy trình xác minh danh tính do Luật Phòng chống rửa tiền (PCRT) số 07/2012/QH13 và Luật sửa đổi bổ sung năm 2022 quy định bắt buộc tại Điều 14. Tại Việt Nam, hoạt động KYC được hướng dẫn chi tiết qua Thông tư 16/2020/TT-NHNN và Quyết định 21/2014/QĐ-NHNN.
Ba cấp độ KYC tại ngân hàng Việt Nam
- CDD (Customer Due Diligence) - Thẩm tra thông thường: Áp dụng cho mọi khách hàng khi mở tài khoản hoặc giao dịch từ 400 triệu đồng/lần trở lên (đối với cá nhân).
- EDD (Enhanced Due Diligence) - Thẩm tra nâng cao: Áp dụng cho khách hàng là người nước ngoài, người có ảnh hưởng chính trị (PEP), giao dịch từ 1 tỷ đồng trở lên hoặc ngành nghề rủi ro cao.
- SDD (Simplified Due Diligence) - Thẩm tra đơn giản: Áp dụng cho khách hàng thuộc danh sách trắng đã được định danh đầy đủ.
Thông tin bắt buộc xác minh
- Giấy tờ tùy thân: CCCD gắn chip, hộ chiếu (còn hiệu lực trên 6 tháng).
- Địa chỉ cư trú: Sổ hộ khẩu, giấy xác nhận cư trú hoặc đăng ký tạm trú.
- Nghề nghiệp và nguồn thu nhập: Hợp đồng lao động, sao kê lương 3 tháng gần nhất, giấy phép kinh doanh.
- Mục đích mở tài khoản và nguồn gốc tiền đối với giao dịch lớn.
Công nghệ eKYC tại Việt Nam
Từ năm 2020, nhiều ngân hàng triển khai eKYC (KYC điện tử) theo Quyết định 3465/QĐ-NHNN, cho phép mở tài khoản online qua xác thực khuôn mặt (Face Matching), NFC đọc chip CCCD và xác thực OTP. Tỷ lệ khách hàng mở tài khoản eKYC tại TPBank, MBBank, Vietcombank đạt trên 70% tổng số tài khoản mới.
Ví dụ minh họa
Ông Nguyễn Văn C, người có ảnh hưởng chính trị (PEP) - Chủ tịch UBND một tỉnh, đến mở tài khoản tại Techcombank. Theo quy trình EDD, nhân viên phải: (1) Xác minh CCCD và quyết định bổ nhiệm, (2) Phê duyệt cấp quản lý chi nhánh, (3) Báo cáo giao dịch từ 200 triệu đồng/lần cho Phòng PCRT cấp trên, (4) Lưu hồ sơ nâng cao ít nhất 10 năm thay vì 5 năm thông thường.
Xử phạt vi phạm KYC
Theo Nghị định 88/2019/NĐ-CP, vi phạm quy định KYC có thể bị phạt từ 100 triệu đến 200 triệu đồng đối với tổ chức và 20-40 triệu đồng đối với cá nhân vi phạm. Ngân hàng cũng có thể bị đình chỉ hoạt động nếu vi phạm nghiêm trọng.