Kiểm soát nội bộ tài chính

Kiểm soát nội bộ tài chính (Internal Financial Control) là gì?

Kiểm soát nội bộ tài chính là hệ thống các quy trình, chính sách, thủ tục và biện pháp mà ngân hàng thiết lập nhằm đảm bảo tính hiệu quả, an toàn trong hoạt động tài chính, bảo vệ tài sản, ngăn ngừa gian lận, sai sót hạch toán và tuân thủ quy định pháp luật. Đây là nền tảng của quản trị rủi ro (corporate governance) trong mọi tổ chức tín dụng Việt Nam.

Theo Thông tư 13/2018/TT-NHNN ngày 18/5/2018 quy định về hệ thống kiểm soát nội bộ của các tổ chức tín dụng, Giám đốc tài chính (CFO) có trách nhiệm phối hợp với Trưởng bộ phận Kiểm soát nội bộ (BPKS) xây dựng mô hình ba tuyến bảo vệ (three lines of defense) theo chuẩn quốc tế, đảm bảo phát hiện sớm rủi ro và tuân thủ các tỷ lệ an toàn vốn theo quy định NHNN.

Đặc điểm

• Tuyến 1: Các đơn vị kinh doanh tự kiểm soát rủi ro trong phạm vi chức năng (front-office).
• Tuyến 2: BPKS thực hiện giám sát tuân thủ, đánh giá rủi ro độc lập và kiểm soát hạch toán tài chính.
• Tuyến 3: Kiểm toán nội bộ (Internal Audit) đánh giá độc lập hiệu quả của toàn bộ hệ thống kiểm soát.
• Đảm bảo tuân thủ các tỷ lệ an toàn: CAR (tỷ lệ an toàn vốn), LDR, NPL theo Thông tư 41/2016/TT-NHNN và chuẩn Basel II/III.
• Báo cáo định kỳ cho CEO, HĐQT và Ban kiểm soát theo Điều 35 Thông tư 13/2018/TT-NHNN; lập báo cáo BCM gửi NHNN.

Ví dụ

Vietcombank áp dụng hệ thống kiểm soát nội bộ tài chính tích hợp trên nền tảng SAP, tự động cảnh báo giao dịch bất thường theo thời gian thực (real-time fraud detection). Năm 2023, nhờ hệ thống này, Vietcombank đã phát hiện và ngăn chặn hơn 3.500 giao dịch nghi ngờ gian lận, giúp tiết kiệm khoảng 200 tỷ đồng thiệt hại tiềm ẩn (theo báo cáo thường niên 2023).