Khẩu vị rủi ro khách hàng

Khẩu vị rủi ro khách hàng là gì?

Khẩu vị rủi ro khách hàng (Client Risk Appetite) là mức độ rủi ro tài chính mà nhà đầu tư cá nhân sẵn sàng chấp nhận để đạt mục tiêu lợi nhuận kỳ vọng. Khái niệm này được quy định tại Thông tư 96/2020/TT-BTC ngày 16/11/2020 của Bộ Tài chính, theo đó công ty chứng khoán phải dùng bảng hỏi phân loại nhà đầu tư trước khi tư vấn sản phẩm phái sinh, chứng quyền có bảo đảm hoặc quỹ mạo hiểm. Kết quả đánh giá là cơ sở pháp lý xác định tính phù hợp (suitability) của sản phẩm.

Đặc điểm chính

• Phân loại 4 nhóm nhà đầu tư theo Phụ lục I Thông tư 96/2020/TT-BTC: rất thận trọng, thận trọng, cân bằng, mạo hiểm — dựa trên tiêu chí thu nhập, tài sản ròng, kinh nghiệm đầu tư và khả năng chịu lỗ.
• Nguyên tắc suitability: tư vấn viên chỉ được đề xuất sản phẩm phù hợp nhóm đã xếp; nghiêm cấm tư vấn chứng quyền, phái sinh cho khách nhóm thận trọng (Điều 6 Thông tư 96/2020/TT-BTC).
• Sản phẩm bắt buộc đánh giá: chứng quyền có bảo đảm, hợp đồng tương lai, quyền chọn, chứng khoán phái sinh và quỹ đầu tư rủi ro cao.
• Cập nhật định kỳ: bảng hỏi phải thực hiện lại khi khách hàng có biến động lớn về tài chính hoặc mục tiêu đầu tư, tối thiểu mỗi 2 năm.

Ví dụ minh họa

Ông Nguyễn Văn A, 35 tuổi, thu nhập 30 triệu đồng/tháng, tiết kiệm 2 tỷ, đã đầu tư cổ phiếu 5 năm. Khi mở tài khoản tại Công ty Chứng khoán X, tư vấn viên cho điền bảng hỏi theo Phụ lục I Thông tư 96/2020/TT-BTC. Kết quả ông A xếp nhóm "Cân bằng" nên công ty chỉ được tư vấn quỹ mở cân bằng và cổ phiếu blue-chip; không được phép tư vấn chứng quyền có bảo đảm hay hợp đồng tương lai — các sản phẩm này chỉ phù hợp nhóm "mạo hiểm". Vi phạm quy định này, công ty sẽ bị UBCKNN xử phạt hành chính và buộc bồi thường thiệt hại theo Điều 8 Nghị định 156/2020/NĐ-CP.