Interest Rate Swap (Hoán đổi lãi suất)

Interest Rate Swap là gì?

Interest Rate Swap (IRS) là hợp đồng phái sinh OTC (over-the-counter) cho phép doanh nghiệp và ngân hàng chuyển đổi cấu trúc lãi suất của khoản nợ hoặc tài sản tài chính mà không cần phát hành công cụ nợ mới. Tại Việt Nam, IRS được vận hành theo khung pháp lý tại Thông tư 17/2017/TT-NHNN và hướng dẫn tại Thông tư 14/2018/TT-NHNN sửa đổi.

Các loại Interest Rate Swap phổ biến

• Vanilla Swap (Fixed-for-Floating): Một bên trả lãi cố định, bên kia trả lãi thả nổi — phổ biến nhất.
• Basis Swap: Hai bên trao đổi lãi thả nổi giữa hai chỉ số khác nhau (ví dụ VND-6M và VND-12M).
• Cross-Currency Swap: Kết hợp hoán đổi lãi suất và hoán đổi tiền tệ, giữa VND và USD.
• Amortizing/Accreting Swap: Giá trị danh nghĩa giảm dần hoặc tăng dần theo thời gian.

Cách xác định giá trị hợp đồng

Giá trị IRS được tính bằng hiệu số giá trị hiện tại (PV) của hai dòng tiền lãi suất, chiết khấu theo đường cong lãi suất thị trường. Ví dụ: hợp đồng 5 năm, giá trị danh nghĩa 500 tỷ đồng, swap từ thả nổi 6M VND + 0,3% sang cố định 6,8% có thể có giá trị PV dương/không tùy diễn biến lãi suất.

Ý nghĩa với ngân hàng Việt Nam

Các NHTM nhóm 1 như Vietcombank, BIDV, Techcombank sử dụng IRS chủ yếu để quản lý rủi ro lãi suất trên sổ ngân hàng (ALM), tối ưu chênh lệch kỳ hạn (duration gap). Doanh nghiệp lớn như Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex), EVN cũng được phép tham gia kể từ 2021 theo quy định mở rộng đối tượng của NHNN.