IFRS 3 - Hợp nhất kinh doanh

IFRS 3 - Chuẩn mực Hợp nhất kinh doanh là gì?

IFRS 3 Business Combinations được IASB ban hành lần đầu năm 2004 và sửa đổi lớn năm 2008, có hiệu lực từ ngày 01/01/2009. Tại Việt Nam, Chuẩn mực này được Bộ Tài chính chấp thuận tương đương thông qua Chuẩn mực Kế toán Việt Nam VAS 11 Hợp nhất kinh doanh (Thông tư 200/2014/TT-BTC ngày 22/12/2014).

Đặc điểm chính

• Phương pháp mua (Acquisition method): Bên mua ghi nhận giá phí hợp nhất (consideration), tài sản có thể nhận diện, nợ phải trả và lợi thế thương mại của bên bị mua tại ngày mua.
• Giá phí hợp nhất: Bao gồm giá trị hợp lý (fair value) của tài sản mang đến, nợ phải trả phát sinh và công cụ vốn phát hành bởi bên mua tại ngày trao đổi.
• Tài sản có thể nhận diện: Theo IFRS 3, tài sản phải thỏa 2 tiêu chí: (i) có thể tách rời (separable) hoặc phát sinh từ quyền hợp đồng pháp lý; (ii) có khả năng tạo ra lợi ích kinh tế.
• Cổ phiếu ưu đãi và thiểu số (NCI): Đo lường theo fair value (full goodwill) hoặc theo tỷ lệ tài sản thuần (partial goodwill).

Ví dụ thực tế tại Việt Nam

Năm 2019, VPBank mua lại 100% vốn của Consumer Finance cho thương vụ giá trị 2,4 nghìn tỷ đồng. Theo IFRS 3, toàn bộ tài sản, nợ phải trả của Consumer Finance được đánh giá lại fair value tại ngày mua (30/9/2019), phần chênh lệch giữa giá phí và giá trị tài sản thuần được ghi nhận vào Lợi thế thương mại trên Bảng cân đối kế toán hợp nhất.

Trường hợp loại trừ

• Hợp nhất giữa các đơn vị dưới quyền kiểm soát chung (common control) KHÔNG nằm trong phạm vi IFRS 3.
• Mua tài sản không tạo thành doanh nghiệp (asset acquisition) áp dụng IFRS khác.